Page 362

فصل ششم ۱۰۵ شوید و ما فلان مملکت را بتصرف درآوردیم متعرض حال یکدیگر نخواهیم شد نوع ثالث متصرف شدن این ولایات این است وقتیکه سرحدات خود را با دولت همسایه متدیدی کنند بعض مملکتها را که خیال دارند بتصرف خود درآورند غیر معین میگذارند و اینها را ولایات بیطرفی مینامند و بدولت همسایه خود میگویند که این ولایات باید مستقل باشند و نباید شما یا ما متعرض حال آنها بشویم باین بهانه که اینگونه مملکتها یا ولایتها را مستقل مینامند دیگر ادعای دول ضعیف همسایه را نسبت بآنها که تماماً یا جزواً مال خود آنها میباشد باطل میکردانند بعد ازان درین مملکتی که سماء مستقل میباشد باین قسم شروع ببازی درآوردن مینمایند بریس این ولایت مستقل یک راس اسپ سواری پیر از کار افتاده با چند دست لباس نظامی کهنه و چند لول تفنک شش میله داده و باو میگویند که ما دوست یکدیگر خواهیم بود و دوستی ما بجهت شما کافی ست که شما را از حمله یا تخطی همسایه شما نگاه بدار دو شما باید دو و رفیق مطلق العنان ما باشید آن بیچاره خیال میکند در صورتیکه اینها آزادی او را تصدیق دارند چه ضرر دارد که با یکدیگر دوست باشیم و بر عکس بجهت او فائده هم دارد که آنها مسؤلیت حفاظت او را از تخطیات خارجه بعهده خود میگیرند ولکن چندی نمیگذرد که اینها بسهولت بهانه پیدا میکنند این رئیس مستقل بیطرفی را متهم میسازند که عهد دوستی صادقانه خود را شکسته است یا بعضی اوقات رعایای خود او را تحریک میکنند که از تعدیات او باین قاضیهای بزرگوار تظلم و استدعای عدالت نمایند و بعد از اصغاء یک دو فقره ازین بهانه ها مملکت او را متصرف میگردند اگر دولت همسایه بگوید این اقدام شما برخلاف عهدنامه میباشد و شما با بد این ولایت مستقل را واگذار شوید بجواب میگویند بلی این ولایت آنوقت مستقل بود ولی حکمران آنجا عهدنامه با ما نموده خود را و ولایت خود را تحت حفاظت و در حوزه اقتدار ما درآوردند شما حقی ندارید که بعلاقه جات ما متعرض بشوید در اینجا این مسئله تمام میشود بهمین قسمها دولت روس تمام سلطنت بخارا و ولایاتی را که بسمت شمالی و مغربی رود جیحون در سرحد افغانستان واقع است متصرف گردید و نتیجه این نفوذ و محافظت این شد که روسها تمام این ولایات را بلع نمودند از طرف دیگر دولت هندوستان تمام ولایاتی را