Page 361

(۱۰۴) فصل ششم اگرچه کافرستان را بعد از سفارت سرمارتیمر دوراند که مستقرارداده بودند ولایت مذکور جزو مملکت من باشد چگونه تسخیر کردم وقتی که مشغول بهم زدن وضع حکومتهای موروثی مستقله افغانستان بودم که مملکت را بصورت سلطنت قومی درآورم از لزوم این امرکه سرحدات مملکت خود را با ممالک همسایهاتحدید نمایم غافل و بخیال نبودم خوب میدانستم که بجهت سلامتی و محفوظ بودن سلطنت من لازم است که خطهای سرحدیه که بین ممالک من و همسایه های من میباشد تحدید نمایم برای اینکه تخطیات آنها جلوگیری بشود ازمناقشات ومنازعات آسوده باشم میدانم که درین مأته رقم دولتهای معظمه بر این است که ولایات جز را ضمیمه مملکت خود نمایند و بجهت پیشرفت خیال خود که ممالک ضعیف را بممالک خود ملحق نمایند تمسک بتدابیر وتمهیدات مختلفه میشوند مثلاً تدبیراول اینست که ملل ضعیف را بین خودتقسیم مینمایند و باین وسیله هر یک از غاصبین قوی قسمت خود را می برند ازعدالتی که این دولتهای قوی در حق ملتهای ضعیف اجرا میدارند حکایت مرد فقیری که ساعت اورا دزد برده بود بخاطرم رسید مشارالیه نزد یکی از سرگردهای دزدها که خود را حاکم مینامید عارض شد حاکم گفت من نمیتوانم ساعت شمارا پیدا نمایم ولی قسمت مرا چه میدهی آن مرد بیچاره تظلم میکرد و میگفت من نیامده ام که چیزی بشما بدهم بلکه آمده ام چیز را که از من برده اند بدست آورم در جوابش حاکم گفت دلیلی ندارد که شما ساعت خود را بشخصی که از من ضعیف تر میباشد بدهید من از جهت خود بهره میبرم لهذا زنجیر ساعت را برای خود از او گرفت بعد ازان مرد بیچاره خیال کرد که اگر نزد اقضی القضاه بروم دیگرکه اسباب زینتی نزد من نیست باید بهم لابد قسمت او عمامه لباسها من خواهد بود پس برای خودم هیچ لباسی باقی نخواهد ماند که خود را بآن بپوشم لهذا مشارالیه بهمین قدرعدالت قانع شده بمنزل خود مراجعت کرد کمانم براین است اگر مطالعه کنندگان کتاب من این عدالت را با فقره معامله چین مقابله نمایند خواهند دانست که من برخطا نرفته ام تمهید ثانی اینست که دول معظمه با همدیگر مشغول اسباب چینی و اتفاق پنهانی میشوند و این کارها را سیاسی دانی و پولتیک مینامند و با همدیگر قرار میدهند که اگر شما فلان مملکت را متصرف شوید مرا