Page 303

۴۶ فصل سویم دیگر که راجع بگمرک ست پسته خانه و فروش تمر ها بجهت اسناد و قباله جات و بروات و غیرها تجارت دولتی اجاره املاک خالصه دیوانی مستغلات دکاکین و مهر ها وغیره و وجه جریمه که بجهت جنایات و تقصیرات گرفت میشود و اموالی که ضبط دولت میشود و محصولات معادن دولتی و وجه اعانه سالیانه که دولت هندستان میدهد و مبلغ آن سالی هجده لک روپیه است ب نرخ حالیه معادل ششصد و سی هزار تومان پول ایران است) این وجه عموما بجهت خریدن ماشینها و ادوات حربیه از فرنگستان مصروف میشود طریق وصول مالیات باین قسم میباشد از دفاتر متعدده فردها صادر میشود که هرکس هر قدر مالیاتی که بخزانه دولت باید بدهد تا فلان تاریخ باید برساند یا بماموری که از طرف خزانه معین میشود بپردازد و قبض رسید بگیرد بعد قبض مذکور را باید بمحاسبین دفتری که از طرف آنها فرد دفر لو صادر شده بود بنماید تا سواد این قبض را در دفتر ثبت نموده اصل آنرا بصاحبش رد کنند که بجهت تصدیق پرداخته شدن وجه نزد خود ضبط نماید بجهت لشکر کیا در لایات مختلفه هستند و بجهت مالهای بارکش دولتی و بجهت ذخائر غله و کاه و بجهت اداره آذوقه و بجهت مخارج خانواده سلطنتی و سایر اخراجات رعایا ماذونند که غله و کاه نیز بدهند و قبض رسید دریافت دارند و قیمت این اشیاء بموجب نرخ روز از مالیات بدی آنها وضع میشود و وضع نوشتن دفاتر افغانستان در قدیم این بود که هیچ کتابچه بجهت ثبت محاسبات نداشتند و قطعه های کاغذیکه تقریبا سه گره قد و دو گره پهنا داشت استعمال مینمودند و هر یک از انها را فردی نامیدند در نصف بالای آن قطعه کاغذ اسم دفتر و سال تاریخ و بعضی الفاظ غیر لازم نوشتند و در نصف دیگر هم سه کلمه نوشته فرد تمام میشد بجهت مطالبی که در دو ورق کتابچه میتوان نوشت یک صد قطعه ازین کاغذهای کوچک مصروف میشد ازین جهت که لازم میشد که صورت حسابی را برای دانستن امری تحقیق نمایند باید هزار ها ازین قطعات کاغذ ها را فحص نمایند و این مسئله خیلی اسباب تضییع اوقات محاسبین بود از همه اینها بدتر این عیب هم بود که اگر مباشر یا مامور مالیاتی خیال تقلبی میکرد بسهولت میتوانست که یک قطعه یا چند قطعه ازین افراد را از میان ببرد و فرد دیگر نوشته بجای انها بگذارد لهذا