Page 601

٤١٥ صوبه دار – نواب – سردار – خان خاقان وكيل رعايا – بيگلار بيگ – يلك نيغان – مير – ارباب – تمن دار – تمتی – ممتازتر میداشتند و برای صرف معیشت خود و مصارف و مخارج افراد لشکر قومی و تهیۀ اسپ و سامان و غله و باروت و غیره مواجب مقررۀ نقدی و جنسی از قسم جایگیر و تیول (مدد معاش) و سیورغال که بر وفق فرمان برایشان مقرر می بود اخذ میکردند. زعمای ملی در مرکز دائماً مکلف خدمات سه گانه بودند و در رکاب شاهنشاه و وزراء کبار همواره بشرائط سه گانۀ فوق رفتار کرده و در اطراف میداردار السلطنه موظف حراست نواح می بودند و در اوقات خدمات حربی باداشتن حکومت قومی و وکالت ملی باحسن مساعی اشتراک می ورزیدند و این تعداد زعما چنانکه در ضمن تشكیل دوائر در بار و حکام نیز یاد شده اند از رجال بسیار مقتدر و متنفذ بوده اند زیرا سلاطین درانی سوای آن اشخاص معظمی که اعتبار قومی نمی داشتند باستثناء ارباب قلم هرگز مراتب رسمی و قیادت ملی را به هر کس و انسی نگذاشتند و هر کسی را از جملۀ حکام و وكلا و نوابین ملی برسمیت می شناختند که اقلاً سه چهار نسل بین طبقات شهرت خانی و زعامت ملی میداشتند و یا بهالی افغان میکردند که اوشان بتوانند وطن و قوم خود را از صدمات حفاظت نموده و قدم متجاوز را راه ندهند، و آنانی که در آن دوره برتبه و منزلت زعامت و وکالت ملی برگزیده اند اعم از مردان بانام و نشان و صاحب قوم و جمعیت بوده اند و اغلب در امور عسکری اشتراک شته و در راه بقای امپراطوری افغانستان خدمات مکرر انجام داده اند اما از بعضی ها اگر در صحائف تاریخ کشور تا امروز نام و نشان بسراغ نمی گردد اثر غفلت وقائع نگاران و تاریخ نویسان بوده و ازین نقطۀ نظر میتوان گفت باب جدیدی را باز کرده و بهمین دستور از نامهای بسیار کسانی که خذف و معدوم شده اند بر حسب مرام امروز که فی الواقع اسماء و داستانهای پر افتخار آنها در روح نسل امروز تاثیرات بس بزرگی دارد مطابق احساسات شخصی خویش و اساسات ملیت پرستی از نامهای تمام آنها شرح بسته از نظر میگزرانیم اما نا گفته نگذاریم از کسانی که نایل بهیم ملی سخن میرانیم زعما در دوران زندگی عنوانهای حاکم مصاحب یشکاو بیغیار کاو وامثاله را طی کرده ولی مراتب ایشان از قطار وزرا و صاحب منصبان بزرگ و حکام اعلی و سفراء پایانتر و بطور عام شامل يك رتبه نبوده اند: (۱) ملا احمدخان نورزائی زعیم ملی [وقتی میر واعظ و سر پرست تعمیر جامع نورالاسلام و جامع باغ خوابگاه لرد ریا | حال مسجد پل خشتی] (۲) سید ال خان الکوزائی زعیم ملی. (۳) میرویس خان نورزائی زعیم ملی. (۳) حمز الله خان فوفلزائی بن سردار مرادخان زعیم ملی شخصی که قوم جلایر و گرمانی های مقیم کابل تحت بیرق موصوف شامل خدمت بودند. (٤) مرتضی خان بارکزائی زعیم ملی. (۵) عبدالرحیم خان توخی زعیم ملی. (٦) عبدالحنان خان بارکزائی زعیم ملی.