Page image — the source of record
Machine transcription
«٣٦١»
قیقراق باشی
« قيقراق» بمعنی پاسبان و قيقراق باشی آمر پاسبانان در وقت سلاطین درانی وقتی در
جائی سر کشك و یا کشجی باشی بحث میشود باید همان يك عنوان کفایت کند ولی چون دوره
امپراطوری بود بسیار قطعات عسکر و قبائل مختلف شامل وظائف جداگانه بودند لهذا
آن سلاطین عادتی داشتند که دسته های قشون را باصطلاحات مختلف و معمول هر قوم رتبه
می بخشیدند مثلا کشکجی باشی - سر کشك - قيقراق باشی - قوشچی باشی - قراول - قراول
یساول - چاوش رتبه میدادند ولی هر عنوانی که درو لفظ باشی ضم میشد مخصوص با چند نفر
صاحب منصب بزرگ می بود و سائر صاحبمنصبان که از انها کوچتر بودند بتعداد ایشان
بسیار زیاد و بنام کشکجی و قيقراق و نسقچی یاد میشدند که قراقان و قيقراق باشی مؤظف
پاسبانی قصرهای متعدد سلطنتی که باسماء دلکشا - چهل ستون خیابان - قصر شاهی وغیره
یاد میشدند مداومت و مواظبت میکردند و تعداد دیگر بخانه های وزراء و ارکان بزرگ
سلطنت و شهزادگان خدمت میکردند . از انجمله یکنفر را که بامتداد فرمان در عصر
اعلیحضرت شہنشاہ زمان می شناسیم عبدالله جان شارعان است که در اواخر عهده ولایت
کابل حاصل کرد .
میر آتش
این رتبه در وقت اعلیحضرت احمد شاه کبیر بلفظ توپچی باشی یاد میشد والى انقراض
سلطنت درانی دوام داشت اما چون قواء حربی علی الخصوص موجودیت توپخانه ها رو
بازدیاد گذاشت تا وقت زمانشاه در کابل و هرات و پنجاب و سائر نقاط معروفی که جالب
نظر بود در پهلوی نام توپچی باشی [ رئیس توپخانه ] اسماء دیگر مانند بداروغه توپخانه
میر آتش و شاهنچی باشی ایزاد شد .
توپچی باشی چند نفر نسل با لنسل در فصل تاریخ توپ سازی در افغانستان در کتاب دیگر
تذکار یافته اند و شاهنچی باشی در عصر اعلیحضرت زمانشاه اخته خان بارکزائی بود .
مذکور از دست مردم سکهان لاهور بشهادت رسید و گزارش اعزام او بصوب لاهور
و شهادت او در ضمن اردو کشی اعلیحضرت زمانشاه درانی در کتاب جهانگشای درانی منطو را
است در عصر زمانشاه و محمود شاه شخصی که لقب میر آتش [ رئیس توپخانه ] داشت
فیض طلب خان بوبلزائی بود چنانچه احوالات دودمان ایشان نیز در فصل تاریخ توپ سازی
در کتاب جهانگشای درانی درج است .
عرض بیگی
یکی از وظائف عمده دربار سلاطین درانی شعبه عارضین و عهده عرض بیگی [ امیر
عرائض بود .
متصدی این اداره يك تن از اشخاص مقتدری می بود که عرائض اهالی و خوانین و
مامورین دولت را در مرکز و اسفار دور و نزديك بحضور اعلیحضرت شاهنشاه و وکیل سلطنت
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.