{"book":"adl0964","page":523,"text":"«٣٦١»\n\nقیقراق باشی\n\n« قيقراق» بمعنی پاسبان و قيقراق باشی آمر پاسبانان در وقت سلاطین درانی وقتی در\nجائی سر کشك و یا کشجی باشی بحث میشود باید همان يك عنوان کفایت کند ولی چون دوره\nامپراطوری بود بسیار قطعات عسکر و قبائل مختلف شامل وظائف جداگانه بودند لهذا\nآن سلاطین عادتی داشتند که دسته های قشون را باصطلاحات مختلف و معمول هر قوم رتبه\nمی بخشیدند مثلا کشکجی باشی - سر کشك - قيقراق باشی - قوشچی باشی - قراول - قراول\nیساول - چاوش رتبه میدادند ولی هر عنوانی که درو لفظ باشی ضم میشد مخصوص با چند نفر\nصاحب منصب بزرگ می بود و سائر صاحبمنصبان که از انها کوچتر بودند بتعداد ایشان\nبسیار زیاد و بنام کشکجی و قيقراق و نسقچی یاد میشدند که قراقان و قيقراق باشی مؤظف\nپاسبانی قصرهای متعدد سلطنتی که باسماء دلکشا - چهل ستون خیابان - قصر شاهی وغیره\nیاد میشدند مداومت و مواظبت میکردند و تعداد دیگر بخانه های وزراء و ارکان بزرگ\nسلطنت و شهزادگان خدمت میکردند . از انجمله یکنفر را که بامتداد فرمان در عصر\nاعلیحضرت شہنشاہ زمان می شناسیم عبدالله جان شارعان است که در اواخر عهده ولایت\nکابل حاصل کرد .\n\nمیر آتش\n\nاین رتبه در وقت اعلیحضرت احمد شاه کبیر بلفظ توپچی باشی یاد میشد والى انقراض\nسلطنت درانی دوام داشت اما چون قواء حربی علی الخصوص موجودیت توپخانه ها رو\nبازدیاد گذاشت تا وقت زمانشاه در کابل و هرات و پنجاب و سائر نقاط معروفی که جالب\nنظر بود در پهلوی نام توپچی باشی [ رئیس توپخانه ] اسماء دیگر مانند بداروغه توپخانه\nمیر آتش و شاهنچی باشی ایزاد شد .\nتوپچی باشی چند نفر نسل با لنسل در فصل تاریخ توپ سازی در افغانستان در کتاب دیگر\nتذکار یافته اند و شاهنچی باشی در عصر اعلیحضرت زمانشاه اخته خان بارکزائی بود .\nمذکور از دست مردم سکهان لاهور بشهادت رسید و گزارش اعزام او بصوب لاهور\nو شهادت او در ضمن اردو کشی اعلیحضرت زمانشاه درانی در کتاب جهانگشای درانی منطو را\nاست در عصر زمانشاه و محمود شاه شخصی که لقب میر آتش [ رئیس توپخانه ] داشت\nفیض طلب خان بوبلزائی بود چنانچه احوالات دودمان ایشان نیز در فصل تاریخ توپ سازی\nدر کتاب جهانگشای درانی درج است .\n\nعرض بیگی\n\nیکی از وظائف عمده دربار سلاطین درانی شعبه عارضین و عهده عرض بیگی [ امیر\nعرائض بود .\nمتصدی این اداره يك تن از اشخاص مقتدری می بود که عرائض اهالی و خوانین و\nمامورین دولت را در مرکز و اسفار دور و نزديك بحضور اعلیحضرت شاهنشاه و وکیل سلطنت","chars":2063,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0964/00523.jpg","first_page":1,"last_page":700,"title":"Durrat al-zamān fī tārīkh Shāh Zamān درت الزمان فى تاريخ شاه زمان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0964/523","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0964/canvas/523","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0964/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0964_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}