Page image — the source of record
Machine transcription
٣٢٥
از کابل بصوب ایالت پنجاب همراه عازم شد
حاکم بهاولپور: بهاولپور از شهرهای مناطق مشهور عصر امپراطوری درانی است چنانچه مفصل
قضایا در صفحات کتاب تیمورشاه درانی اثر نگارنده قبلاً باشراح یافته است اما شخصی که از
اواسط سلطنت اعلیحضرت تیمورشاه بحیث حاکم بهاولپور تقرر داشت بهاول خان بود واکثر
علاقههای ملتان را در تصرف خویش آورده و با اقتدار حکومت میکرد. مذکور تا زمان
سلطنت زمانشاه از طرف سلطان درانی بعهدهٔ حکومت آنجا برقرار و مالیات وخراج مقرره
میفرستاد و بنام شهنشاه درانی مسکوک مروج میکرد. در عصر زمانشاه بعد از بهاول خان عباس خان
حاکم بهاول پور مقرر گردید و او شرایط رسمی حکومت درانی را بجامیداشت و تا زمان
سلطنت محمود شاه و شاه شجاع الملک بدانعهده دوام میداد.
حکومت طبس
از بلاد مشهور امپراطوری درانی در خاک خراسان یکی شهر طبس است والی شهر و مضافات طبس
در عصر سلطنت تیمور شاه در انی واعـلـیحضرت زمانشاه غازی میر حسن
خان نام داشت و مذکور بنام میر حسن خان طبسی در قطار حکام عصر درانی مشهور است و آن
یکی از خراج دهان و مطیع فرمان سلطان این مملکت بود و در حفاظت خاك خود و جنگ
متجاوزان ایرانی مردانه قیام می ورزید و نگارنده نگارش خود را در هر مورد بماخذ متعارف
واسناد ثقه آرایش میدهم درین قسمت قول یکنفر مورخ ایرانی را که با نگارش آنروز
همعصر و تقریباً بیطرفانه قلم فرسائی کرده است می پردازم.
آقا محمد رضا در ذیل کتاب گیتی کشا در ذکر احوال سلطنت علی خان زند در ضمن تجاوزات
آقا محمد قاجار می نویسد (۱) در یکی از اوقاتی که آقا محمد شاه قاجار خیال تجاوز باینطرف
خاک مشهد داشت گوید اول همان شب بنا بر قوا عدو لوازم لشکر کشی حرکت را بر سکون ترجیح
داده روانه تبریز و از آنجا هنگام طلوع صبح عازم (ابرقوه) شده يك شب درا ين توقف
و مقارن طلوع آفتاب از راه یزد با سواران خراسان يك تعداد از مردم اهالی وابستگان
خویش بسوی طبس رو آورد و حین ورود بمنزل چهارده از توابع حکومت طبس با میرحسن خان
والی طبس (حاکم افغانی آنجا) مواجه شد و بطور مهمان اورا در شهر طبس برده چند شب
نگاه داشت و میرحسن خان طبسی با آنکه شاه قاجار بطور مهمان در منزل او آمده بود باو گفت: از هيبت
وسطوت اعلیحضرت تیمورشاه درانی که دودارالسلطنههای اجزاء مملکت افغانستان با انتهای
قدرت رسیده و نافذ الفرمان است بیشتر توقف شما را نمی توانم در طبس بپذیرم زیرا اعلیحضرت
تیمورشاه درانی در حفاظت بلاد موروثی خویش با هر نوع نزاع و جدال راغب است و هرگز نمی
گزارد ملک و متصرفات او در دست کدام متصرف دیگر باشد چنانچه در دفعه گذشته که
(۱) برای تحقیق مطلب رجوع شود بصفحه (۳۸۱) تاریخ گیتی کشا اثر میرزا محمد صادق
نامی ایرانی وقایع نگار حضور کریم خان زند این محمد صادق سوای محمد صادق مروزی نویسندهٔ
تاریخ جهان آراست و هر دو همعصر بودهاند.
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.