Page 424

(٢٩٣) را ضبط میکرد همین اداره داروغه گی اخبار بود و بنام هر کاره باشی ورئیس بسته رسان و رئیس استخبارات رسمیت داشت و هر چند وسائل نشر و تبلیغ وجود نداشت مگر توسط اشخاص موظف چیزهای قابل ابلاغ و انتشار را در مواضعش طور قلمی ذریعه چاپاران و وقائع نگاران و جهر چیان انتشار میدادند. و فی الحال چون سندی بیش از ین نداریم بهمین اشارات اکتفا می ورزیم اما از عنون داروغه اخبار دو فضیلت بدست می آید يك آنکه وظائف عمده داروغه ثابت میگردد و از دیگر طرف نهضت های جدید عصر امیر را طوری زمانشاه از لحاظ ایجابات عصر روشن تر ملاحظه میشود و چیزی که دستگاه اخبار نویسی و وقایع نگاری را بهتر باثبات میرساند اینکه جناب ميرهوتك خان داروغه از فاضل ترین مردان عصر تیمورشاه و زمانشاه بود و فخرت سخنرانی موصوف از دیوان مکمل اشعار او بدست می آید که شخص نهایت نازك پسند و فاضل و در ترکیب الفاظ و استعارات ادبی از اکثر گویندگان عصر خویش سبقت جسته بود و باین وجه میتوان دریافت که باستناد تکرار قول مؤرخان که انعقاد ارونۀ اخبار را یاد میدهند و شاهد روشن تر از ان آثار قلمی نثر و نظم جناب میرهوتك خان انسان را متیقن میسازد که ایجاد دائرة اخبار ومراسلات سیاسی به مفهوم مطبوعات امروز اساس خوبی داشته است. جناب میرهوتك خان علاوه بر فضائل علم و ادب يك تن از مجاهدین و همرکابان سلاطین درانی بوده و در اسفار سلاطین عصر خود بر ولایات پنجاب - هند - کشمیر-ملتان- بلخ- هرات بلوچستان چند بار سیاحت کرده و کاریز میر که تا حال معروف است قلعه و باغ آنجا از اثر نام او شهرت یافته وقريه آغه که فی الحال در زبان عوام قرغه نامیده میشود جایگیر او بوده دران حصه اراضی متصرفات او زیاد بوده و تا الان قسمتی در دست احفاد اوشان قرار دارد فرزندان نامورش حاجی محمد اشرف خان و سردار الله دادخان اند. سید محمد خان ولد حاجی محمد اشرف خان از مجاهدین ملی است و در جنگ افغان و انگلیس در ولایت چهاردهی و پغمان داد مردانگی داده است چنانچه ادوارد الایس پیرس در کتاب عروج بارکزائی بنام پسران میر هوتك خان رمزی کرده است: سفید نبیلو نام میرهوتك خان (افغان) سید محمد خان در اثناء غزا در حصه كشكك بشهادت رسیده و جسد او را در زیارت خواجه مسافرعلیه الرحمه نقل داده مدفون ساخته اند و ابیات لوح مزار سید محمدخان غازی مجاهد ملی از طبع وقاد جناب میر الفت آقای کابلی شاعر قرن (۱۹) وطن چنین انشأ شده است: از قضا سید محمد خان که بود پور حاجی صاحب آن قطب زمان صالح و پرهیزگار و متقی درمیان اقربا و خاندان از قضا جام شهادت نوش کرد چون که بودش آرزوی آن بجان سر بکف رو در مصاف خصم کرد آن جوان پهلوان جان فشان