Page image — the source of record
Machine transcription
٢٧٤
میر وعظ
در عصر سلاطین درانی لفظ میر بجای رئیس در بسیار موارد مثل میر عدل - میر بزن - میر هزار - میر توزك - میر غضب - میر شب - میر آتش - میر بخش - میر شکار استعمال میشد و کلمه میر که در اصل مخفف امیر است در لفظ ترکی بیگ یاد کنند و از آنجمله است عنوان مشهور [میر وعظ] ، میر وعظ کسی را مینامیدند که از اجل علماء و فقهای عصر و در زهد و تقوی شهرت عام و در نظر افراد طبقات از هر حیث طرف احترام میبود از حضور سلطان درانی برای تبلیغ کردن مسلمانان بنام واعظ افتخار می بخشیدند. میر وعظ خواه بطور رسمی و خواه بطور غیر رسمی در این وظیفه افتخار و اشتغال میداشتند اما اغلب درین وظیفه مقدس رسمیت میداشتند تا در جوامع شریف دارالسلطنه که محل اجتماع مسلمانان است در هر روز جمعه و عیدین و سائر اوقات در میان اجتماع رعاياي دیندار حاضر شده وظیفه مقدس و عظ و تبلیغ را بر اساس مقررات دین مبین اسلام و به پیروی از اخلاق و عادات صلحای کرام بر فراز منابر مساجد جوامع انجام نمایند. شخص میر وعظ از طرف حکومت شریعت شعار درانی محض برای ایفاء همین وظیفه مکلف میبود و این عنوان سوای میر عدل - و داروغۀ عدالت و خطیب و مؤذن و میرس بشمار میرفت و یقیناً در زمانیکه وسائل نشر و تبلیغ مانند امروز پیدا نبود و جود هیچ عنوان در تشکیل حکومت از او امر ضروری و در تربیت افکار عامه تاثیر بارزی داشت.
از کسان ناموری که در عصر اعلیحضرت زمانشاه غازی در دارالسلطنۀ کابل بدین شغل پاك رسماً اشتغال داشتند اول از سابقه داران ملااسدخان درانی بود که وقتی باقریت سپاه اعزامی کشمیر گماشته شده و وقتی بهمراهی ناظر عبدالکریم خان اسحق زائی برای تعمیرات مساجد جامع کابل بر قرار و تا زمان خلع سلطنت زمانشاه نام او در مآخذ خطی خصوصاً متن فرمان سردار فتح خان بارکزائی وزیر محمود شاه درانی در این کتاب قید است.
شخص دیگر که از سادات عالی مقام و از مردمان صاحب سب و نسب کابل بدین وظیفه افتخار و اعتبار داشت جناب سيادت پناه زبدة العلماء میر احمد میر آغا ملقب به میر وعظ بود و چون اسم ایشان بلحاظ نسبت سيادت منسوب به (میر) بود او را میرواعظ نیز خطاب میکردند و بهر دو جهت نسبت صحیح بهم میرسانیدند و بهمین لحاظ نسبت ثانی اوشان بیشتر در مآخذ تاریخ جا گرفته است چنانچه خود موصوف در مقاطع اشعار خویش واعظ یاد کرده است.
میراحمد میر آغا [میروعظ] در عصر سلطنت اعلیحضرت زمانشاه محمودشاه - شاه شجاع الملك تعداد مریدان او در اطراف افغانستان بيك لك و بقول صاحب نوای معارك به لکها نفر درشمار می آمد.
موصوف معاصر قطب الاقطاب شیخ سعدالدین صاحب انصاری کابلی و از انجناب در س طریقت گرفته و از ماذونهای خواجه حسن اتاجی کهدامانی قدس سره بودند.
میروعظ يك تن از رجال بزرگ روحانی و اجتماعی عصر زمانشاه غازی اند و جنگ
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.