Page image — the source of record
Machine transcription
(٢٢٤)
امور وزارت دیوان اعلی که برتر از مستوفیان خاصه و امین الملك و مهتمم محکمه مالیات بود بحیث صدر دیوان بروی تعلق داشت و کسی که بامور دفاتر رسمی و معاملات کشور بطور مطلق دخیل بود با عهده وکالت سلطنت منزله دیوان بیگی (امیر دفاتر) را نیز داشت . وکیل الدوله سر دار غلام خان با مستشار بيونيات سلطنت دلیادر امور اداری کشور و مروج ساختن مسكوكات در بلاد متصرفه و اخذه مالیات و خراج و تغییر و تبدیل رجال و انتظام بخشی دارالسلطنه ها و بلاد و دو او ین رسمی سعی و مراقبت می ورزید.
در ظرف سالهای ١٢١١ - ١٢١٢ - ١٢١٥ - ١٢١٦ هـ ق به نقاط مختلف مثل قلعه بهلول- قلعة شير شاه - قلعه كتك - قلعه منگلا - قلعه میرپور - قلعه کانگر - قلعه بها و - قلعه بهمبر قلعة اتك - قلعه نگواره - قلعه شجاع آباد وجلال پور و لعل پور- اسلام گره -خو شاب رهتاس-راولپندی - امر تسر - لوديانه - اتريبه - الله آباد - دیره اسمعیل خان - دیره غازیخان و پشاور سیاحت ها نموده آن ولارا حراست و نظامت مینمود و چون صورت اختلال شهزاده محمود در نقاط غربی افغانستان رونما شده بود وضع سوق الجيشى وانتظام بخشی بلاد هند و پنجاب در خلال سالهای اخیر سلطنت زمانشاه موقع آسایش و کسب مو فقیت های بیشتر به زمانشاه و وزراء کبار او نگذاشت . در سال ١٢١١ هـ - ق قلعه شیرشاه سوری را که در وقت حملات سکهان روی بانهدام نهاده بود بغرض استحكامات عسکری درانی حکم اعمار داد و همچنان در اهل پور برای رهایش قوم سدوزائی قلاع مستحکم بر پاداشت و برای حفظ سیاست زمانشاه همواره در خط سیر بلاد هند و پنجاب و کابل و قندهار و هرات در حرکت میبود .
در سفر اخیر اعلیحضرت زمانشاه بصوب هندوپنجاب حین معاودت شهنشاه موصوف در پشاور بر حسب صلاح وکیل الدوله و مختار الدوله عهده حکومت پنجاب برنجیت سنگ مهاراجه ورتبه امین قوانین اسلام برای مولوی عزیز الدین طبیب لاهوری عنایت شد و درمتن فرمان مقرری مذکور دو یکی از سطور تام و قلیل الدوله خوانده میشود(۱).
اما سردار رحمت الله خان وزیر اعظم و نواب مظفر خان ازین انتخاب مکدر شدند و نمی خواستند که رنجیت سنگ اقتدار یا بد و اگر از حق نگزریم نسبت نظریات زمانشاه ووكيل الدوله ومختار الدوله مشاهدات وزیر اعظم و نواب مظفر خان رکن الدوله تاحدی قابل دقت بود چنانچه از باعث همان کدورت بود که نواب مظفر خان ورنجیت سنگ پس از انقراض سلطنت اول اعلیحضرت شاه شجاع الملك در ز نصرام یکدیگر برآمدند . ویقینا که ارتقا و شهرت رنجیت سنگ برای یکسره ساختن کارهند و پنجاب بضرر تمام کرد و میتوان گفت اگر وضع عناد بین راجگان سکهان دوام میداشت با آنکه ضررهای دیگر تولید میکرد مگر دست تجاوز دیگران تا وقتی در کشور هند دراز نمی شد .
(۱) ابیات ذیل نمونه کلام فقیر عزیز الدین امین قوانین اسلام درلا هور است :
چون سایه دوخت ندارد جهان قرار ای دل اگر نگاه نمائی به اعتبار
در عالم خیال ترا اضطراب چیست در کارهای خویش چونداری تو اختیار
بگذار کار خود بخدا وتد کار خویش خود را به پرورندۀ خود هم ز دل سپار
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.