Page 255

١٧٥ شهزادۀ درانی وقتی در پشاور بدربار شاه مراد مواصلت کرد اثراتی بتهدید اعلیحضرت زمانشاه از بخارا به اورگنج واز انجا بطهران برفت ، فتحلی شاه قاجار از شهزادۀ افغانستان رسم استقبال بجا آورده احتراماسرای میرزا محمد شفیع خان صدراعظم آنسو ات را که از منازل وسیع واز قصور مجلل آن کشور که گاه گاهی برای تمکن مهمانان دولت عثمانی تخلیه میشد اینوقت باعز از شهزادۀ درانی معین گردید و تا آنوقتی که اعلیحضرت زمانشاه بدارالمرز پشاور نزول اجلال داشت شهزاده سلطان محمود در منزل میرزا محمد شفیع خان صدراعظم در طهران بسر برد، درخلال اوقات سالهای ١٢١٣-١٢١٤ هـ ق شهزاده درانی با فتحلی شاه قاجار در اسفار داخلی آن کشور بهر طرف از روی اعزاز همسفر میبود، خصوصاً در یورش فتحلی شاه بصوب نیشاپور از همراهان بزرگت مدکور مقدم شهزاده سلطان محمود همراه بود چنانچه از وصول شاه قاجار و همراهی شهزاده درانی با متعارف جعفرخان بیات والی نیشاپور که از مدتی بامر اعلیحضرت زمانشاه بوساطت شهزاده قیصر والی هرات بحکومت آنجا سرافراز ويك تن از دولت خواهان زمانشاه بشمار میرفت صورت ماجرای به والی هرات بعرض رسانید و از اثر پیام و مخابرۀ او دربار سردار طره بازخان فوفلزائی بدانجا اعزام شد. چون خبر قتل سران درانی وغیره در اواخر سال ١٢١٣ هـ ق از قندهار انتشار یافت اولیاء امور کشورا بر آن که از مدتی در کمین اقدام علیه حکام افغانی پیشاپور و مشهد بودند بنام همکاری شهزاده سلطان محمود مصمم شدند تا در تصرفات امیدشاه بابای درانی در نواحی نیشاپور پا گذارند و بشهرت شاهزاده درانی درین هنگامی که تحریکات نمايندگان ناپلیون وبريطانيا دران سرزمین اوضاع را متشنج ساخته بود بچندین حملات خود این وضع را ثابت کردند ولی در هر بار بصورت ناکام مراجعت مینمودند. درین موقع که مردم درانی وغیره از سبب قتل چند تن در قندهار از حکومت اعلیحضرت زمانشاه اظهار انزجار مینمودند در امور سیاسی شهنشاه زمان شکست رخ داد زیرا از يكطرف دولت ایران میکوشید تا در لباس همدستی با شهزاده سلطان محمود بتحريك نمايندگان غرب در صحنۀ عمل وارد شود و از دیگر طرف قبائل غلجائی در قندهار و کابل از لحاظ اعدام سران خود به هیجان آمده بودند و در این اثناء که فتح خان بن سردار پاینده خان باوکرانی از سبب واقعۀ پدر خود ترک وطن کرده از خط سیر معین با (٨٥) نفر اکابر و روشناسان قوم بارکزائی وعلی زائی وغیره نزد شهزاده سلطان محمود در ایران پرسیدند درین فرصت کشش و کوشش طرفین رونق گرفت و فتح خان و همراهان او که همگان از مقربین و ستمدیدگان بودند اوشان نیز شهزاده سلطان محمود را در بدست آوردن ایالت قندهار دلالت کردن گرفتند و ازین بندوبست از سهم اب درارکان سلطنت زمانشاه نوع تزلزل پیش کردند . زمانشاه غازی که در خلال ده سال سلطنت خود اطفای نائرۀ شورش سکھان پنجاب ولاهور واهالی کشمير و پشاور وسند و غيره نقاط و بلاد معمور و حاصل خیز را نسبت سرزنش متجاوزان غربی مملکت خویش مقدم میدانست باز هم باين تحریکات اعتنا نکرده از قندهار بکابل و از کابل به پشاور و از انجا پیوسته عازم هند و پنجاب شده گردن کشان آن ولارا سیاست میکرد. شهزاده سلطان محمود و فتح خان و شهزاده فیروز الدین و (٥٨) نفر دیگر که دست اجانب نیز با ایشان بود پس از خبر عزیمت شهنشاه زمان بصوب پنجاب موقع را غنیمت دانسته با استعجال