Page 29

را که در دوازده سال حکومت غفران پناه سردار کهندل خان قندهار را قبة الاسلام ساخته شرایع شریعت غرا ومعالم ملت بیضا را بمدارج عليا ارتقا داده بود در حبس کشیده چهار ماه در قید ماند آخر الامر یازده هزار روپیه جرمانه از وی گرفته بشرافت اطلاق وی را مشرف ساخته از کل تکالیف وی را مأمون فرمودند و نیز در ایام توقف امیر کبیر در قندهار حادثۀ اخراج سردار سلطان احمد خان پسر سردار محمد عظیم خان بود که بطرف طهران اخراج گردید مجملش اینکه سلطان احمد خان دوست جانی و رفیق غروۀ نصاری وزیر محمد اکبرخان عليه الرحمة والغفران بود و همشیرۀ منیر که خود را که بلقیس زمان بوده در حباله نکاح او آورده بود و در زمان حیات وزیر مرحوم معتمدالدوله و مختار الامارت بود چون وزیر بینظیر از دارالفنا رخت به جنان بقا کشید آن منزلت و آن مرتبت ویرا نماند بنابران سوء مزاج باو رسیده همواره در فتنه انگیزی میکوشید لہذا چند دفعه از مك اخراج شد نادم پس می آمد و گناهی مصلی نشین شده آوازۀ خدا پرستی در عالم می انداخت درین ایام چون دید که سردارن قندهار بنای سرکشی دارند او نیز بنا بر عادت معهود در صدد افساد شد بندگان اقدس برمافی الضمیر او اطلاع یافته حكم محكم و امر قضا توأم بر اخراج او صادر فرمود زاو با همنواز خان پسر خود روانۀ ایران شد چون وارد طهران گردید ایام بند و بست دول خارجه با دولت ایران در خصوص گذاشتن هرات بود که پادشاه ایران نصرالدین شاه از عیسی خان بردورانی تصرف نموده سرکار انگريز ادعا طلب آن بود و به سبب تصرف هرات بندر بوشهر و محمره را ) حال به محمره شهرت دارد ( بر ور از پادشاه ایران گرفته بود بلکه سرکار انگریز هرات را از عہد وزیر یار محمدخان و محاصرۀ محمدشاه هرات را ورسیدن شاہ صاحب بہادر از خریہ خود می دانست و چون پادشاه ایران ضبط هرات را در حوصۀ خود میدید در صدد مصالحه شده ایلچی را به لندن فرستاده بند و بست بران کردند که امنای انگریز بوشهر رابرای پادشاه ایران وا گذارد و پادشاه ایران هرات را از میان هده دول بمطالعه افغان سپرده آید در این اثنا چون سردار سلطان احمد خان وسردار سلطانعلی خان و سردار محمد علم خان همه حاضر ومهمان پادشاه ایران بودند قند و ایشان را بدادن هرات نموده هر سه نفر را روانه هرات ساختند بعد از چند روز آن هردور ارانده خود سلطان احمد خان حاکم مستقل شد سردار سلطانعلی خان بقبه یوسى رسيد وسردار محمد علم خان شهادت یافت چنانچه ذکر شد و از حوادث که در آن ایام رخ نمود ریختن جبه خانه بود که بقدر پنجصد بار اشتری بارود بوقت پیشین آتش از کرۀ صابون خانه در ان افتاده پرید وزلزله قیامت را پدیدار نموده نزديك بود که شهر را عالیها سافلها گرداند . القصہ چون امیر کبیر را تائیدات الہی شامل حال بود فتح چنین ملك که در سر سبزی و کثرت فواكه وسلاسل انهار دم مساوات باغلد برین میزند بی جنگ و جدل میسر افتاد مدت هشت ماه دران مکان ارم اشتباه به عیش و عشرت بوده عازم مستقر خلافت گردید سردار غلام حیدر خان را که در آن آوان اسم ولیعهدی بروی بود بحکومت قندهار سرفراز فرمود و محال قراه وزمین داور وگرشك را به سردار جلال الدین خان ارزانی داشت و خود آن (۱۸)