Page 223

- ۲۲۰ - در صناعت بود ما را دستگاہ ذو شجون بود فکر ما حریفان را بحرفت رهنمون ما بطبع کار کن کردین ایجاد فنون ما بعقل پرهنر بودیم از یاران فزون خلق را پیدایش سر مشق کار ما بس است در نمایشگاه عالم یادگار ما بس است بم مادر بلخ بود ورتم مادر خاوران تاج مادر مصر بود وتخت مادر اصفهان پیل مادر هند بود ورخش مادر سیستان تیغ مادر سند بود ونیزه درمازنداران دشت موسی (۷) گاہ میلرزید از غوغای ما کوه ادم (۸) گاه سر میسود زیر پای ما شد ارسطو (۹) زنده جاوید از اعجاز ما شد فلاطون (۱۰) شاد ازبطیغنون پرد ازما هیچکس درد هر درحکمت (۱۱) نبود انباز ما برجهان روشنتر از روز است اری راز ما ازدم خود صد چراغ مرده را پر کرده ایم هومر (۱۲) شیوا بیان رادر سخن تر کرده ایم گرنشد صقلیه (۱۳) از ما نامور بسراز که شد گرنشد قبرس (۱۴) زما زیر وزیر بس از کهید رنشد کار دمشق (۱۵) ازما چوزر پس از که شد گرنشد غرناطه (۱۶) از ما پرهنر بس ازکه شد از که شد سکندریه (۱۷) درسگاه علم وفضل از که شد ایوان (۱۸) دهلی شهر و با میزان عدل (۷) - عبارت از تیه بنی اسرائیل که بر کنار بحر احمر واقع است . (۸) - برسلسله کوهستان جزیره سراندیپ از ساتر قله هارفیتز کوه ادم است . (۹) - ارسطو . استاد سکندر اعظم شاگرد افلاطون واضع عالم منطق ۳۲۲ سال قبل از میلاد حضرت (ع) وفات یافته . (۱۰) - افلاطون حکیم الهی شاگرد سقراط باشنده اتییه اتیهنز) دارالخلافه یونان ۳۴۸ سال قبل از مسیح ع ازین جهان رحلت نمود ، مصنفات ارسطو وافلاطون را حنین ابن القا سحاق یحیا نحوی ابولبشر متی احمد بن الطیب اسحق ابن مقیع ثابت ابن قره ابویحی مروزی یحیی ابن عدی ابوزیه بلخی ابراهیم ابن الصلت ابوالفرج ابن قدامه - ابوالقاسم انطاکی - ابو خلف خراسانی - علی ابن احمد عمرانی . حجاج ابن یوسف - سطرالکونی ابن رشد - وغیره بلغت عرب ترجمه وتفسیر نمود ، روح تازه بقالبان علوم مرده دمیده اند ۱۲ . (۱۱) - در عهد خلفای عباسیه اکثری از کتب حکمیه از زبان یونانی وسریانی ورومی وعبرانی و فارسی وهندی ترجمه پذیرفت است . خلیفه ابو جعفر منصور دوانقی پیش قیصر روم قاصد فرستاده تراجم ونقول کتب فلسفه بدست آورد وافقط تحریر اقلیدس ومجیطی وکلیله ودمنه را بزبان عربی شرح کنائید وهارون رشید نیز حکم داده بود از هرجا کمبدست افتد کتب حکمیه را بزبان تازی در ارند ومامون از قلقه جزیره قبرس خیلی کتب فلسفه حاصل نموده بمترجمه نمودن انها حکم فرمود . و در ملاء پورپ هرجا که دستش میرسید کتب حکمت گرد اورده زبان تازی را ذخیره انباشت .