Page 67

شعر العجم حصه چهارم ۶۲ می نامند ، تبسم و خندهٔ معشوق را لذیذ و شیرین قرار می دهند ، چون در وقت صبح شگفتن گلها نهایت خوشگوار می باشد ، ازین سخنها قوّهٔ تخیّل شاعر این خیالات را پیدا کرده است : ع شیرینی تبسم هر غنچه را مپرس در شیر صبح خنده گلها شکر گذاشت بر طبق این هزار ها تخیّلات موجود است که قوّهٔ تخیّل آنرا فقط نسبت بیک گل پیدا کرده است ازین چند مثال ناظرین اندازه کرده می توانند ، که دقیقه آفرینی ها و موشگافی های قوّهٔ تخیّل تا کدام اندازه می باشد شاعر بواسطه قوّهٔ تخیّل تمام اشیا را بنظر نهایت دقیق می بیند و بر هر هر خاصیّت و هر یک وصف آن نظر دقّت خود را می افگند ، و باز با دیگر چیز ها مقابلهٔ او را می نماید و در تعلقات باهمی آنها می نگرد - و جستجوی اوصاف مشترک تمام آن را در یک سلسله مربوط می کند ، و گاهی آن اشیای برخلاف او را که یکسان و متحد خیال کرده می شوند ، به نگاه بسیار نکته چینی می بیند و در میان آن یک فرق و امتیازی پیدا میکند ، از امثله ذیل اندازهٔ آن بخوبی هویدا می گردد :