Page 84

فتوحات اسلامی ( ۷۵ ) فتح مصر و اسکندریه بن صامت و مسلمة بن مخلد بودند. و مردم را چنان در مقاتله امر نا که مانند یکنفر قتال نمایند اقدام بشان کار روز جمعه بعد از زوال شد چرا که در ان ساعت نزول رحمت و وقت اجابت دعاست شهر است که در آنوقت دست را عزا برافراشته تضرع و التجا نموده طلب نصرت نمایند. وقتیکه مکتوب هدایت اسلوب حضرت عمر رضی الله عنه به امیرمسلمانان عمرو رسید چنانکه مرقوم بود معمول داشت و خدا وند فتح را نصیب مسلمین ساخته اسکندریه را استیلا نمودند – ابن عبد الحکم میگوید که پدرم روزی برایم چنین فرمود که چون مدت محاصره اسکندریه بطول انجامید عمرو خود را به پشت انداخته در بحر بی پایان تفکر اندکی فرورفت بعد از لحظه برخواسته نشست. گفت اهر چند من در باره فتح نمودن اسکندریه فکر میکنم مصلحتی نمی بینم مگر شخصی که ابتدا مر آن را به صلاح آورد – پس از ان عباده بن صامت را صدا زده او را بفتح اسکندریه مامور ساخت این بود که خداوند تبارک و تعالی اسکندریه را بدست او فتح نمود و از امام مالک نیز شنیدم که میگفت در سال بیستم از هجرت که اسکندریه فتح شد اهالی روم به بیابانها و دریاها گریختند عمرو هزار نفر از اصحاب خود را در شهر اسکندریه گذاشته و خود بطرف کریختیه کان متوجه گشت بعد از رفتن عمرو رومیها نی که بطرف در یاها بود ند پس داخل شهر شده مسلمانان متوقفه شهر را کشتند مگر برخی از آنها که گریختند زنده ماندند چون این خبر بعمرو رسید مراجعت نموده دوباره اسکندریه را فتح نموده اقامت کرد و مکتوب بشارت فتح بحضرت عمر رضی الله عنه فرستاد که اسکندریه را به قهر و غلبه فتح نمودم و باقی کوانف را نیز تحریر نمود حضرت عمر رضی الله عنه مکتوب را قرائت نمود بخواهش گشتند که اسکندریه را مقر خود ساخته تجاوز نکنند و تعقیب کریختیه گان را قبح دانستند عده تام مقتولین مسلمانان از ایام محاصره الی زمان فتح به قهر و غلبه بیست و دو نفر بودند بعضی روایت کرده اند که عمرو هیئتی همراه معاویة بن خدیج برای رسانیدن بشارت فتح نزد حضرت عمر رضی الله عنه فرستاد معاویر گفت یا عمرو چرا مکتوبی نمی نویسی که با خود ببرم امیر عمرو گفت ایا تو شخصی عربی با فصاحت نیستی – آنچه را که به چشم دیده بیان نما وقتیکه آن وفد بحضور حضرت عمر رضی الله عنه مشرف شدند و واقعات را بیان کردند حضرت امیرالمومنین عمر رضی الله عنه سجده شکر را بجا آورد الحمدلله را بر زبان جاری ساختند و بقول بعضی از اهل خیر عمرو ذریعه رسولی ضمیمه وا مکتوبی فرستاد شهری را فتح نمودم که صفت آنرا بیان نمیتوانم غیر از اینکه دیدم چهار هزار مند (جای رفیع و محکم) و چهار هزار حمام و چهل هزار یهودی چهارصد مو سیقی خانه برای ملوک (بقول ابن عبد الحکم) در اسکندریه دوازده هزار بقال بود که سبزیجاتم