Page 542

فتوحات اسلامی (۵۳۱) ذکر مصالحی فرنگیان مال مسلمانان سوختن و در مال غنیمت خیانت کردن نتوانم در حوصله تو خود در خلل حرمت میکنجم و شب نماز بسیار میگذارد و ارادتمند داشته و در وصف انچه در صفت او گفته شده جمع الشجاعة والخشوع لربه ما احسن المحراب فی المحراب جمع کرد مردانی در ترس پروردگار را چه قدر خوبست جنگ جای در محراب عارف بفقه امام ابو حنیفه بود حدیث استماع میکرد و بر حصول ثواب بدیگران می شنواند - عدل او چنان بود که در مملکت خود با وجود کلانی باج گیر و عاشر نگذاشت در مصر و شام و جزیره و موصل و غیره امر باج گیری را باطل نمود والی ها پیش از و درین خصوص بسیار جور میکردند تا درجه رسیده بودند که از صد چهل و پنج میگرفتند سلطان موصوف تمام آن را باطل کرد از ان سبب حق تعالی بر غنایم او برکت داده فتوحات زیادی برای او حاصل شد تا اینکه او و سلطان صلاح الدین بسیاری از ممالک شامیه و غیره را از تصرف نصاری کشیدند که تقریبا صد سال بر آنها مستولی شده بودند بیان آن بطریق اختصار گذشت و بود رحمة الله علیه که شریعت را عظیم و در احکام آن خشنود یعنی برای خود ازان نمیگذشت و بر اورین باب قصه های عجیبه است ازان جمله حکایت است که بعضی رعیت او بروی دعوی ناحق کرد، بر قاضی که خود او برای تنفیذ احکام مقرر نموده بود شکوه برد قاضی سلطان را خواست سلطان در محکمه حاضر گردیده بقاضی گفت که من بر آحاکمه آمده ام با من چنان سلوک نمائی که با غیر من مینمائی خصم آن او در مجلس مساوی آن نشانده بادی محاکمه کرد حق بر ذمه سلطان ثابت نگردید ملک برآ سلطان نور الدین ثابت شد سلطان گفت ای حضار گواه باشید که چیزی را که خصم با من محاکمه میکرد بوی بخشیدم اگرچه میدانستم که حق برای من است لکن با او حاضر شدم تا نگویند که بر وی ظلم کرد حالا که حقیقت ظاهر شد حق خود را با و بخشیدم این نهایت عدل و انصاف بلکه غایت احسان است که از عدل فوقیت دارد حق تعالی این نفس تزکیه طاهره فرمان بردار حق را رحم کناد این فقره از ملوک متأخر با وجود فساد و تفرقه جماعات بسیار عجیب مینماید و الا جماعه از متقدمین مجلس حکم انعقاد شده حاضر محکمه شده اند مانند امیر المؤمنین عمر ابن الخطاب و علی بن ابیطالب رضی اللہ تعالیٰ عنها - از عدل وی رحمة الله علیه این بود که عقوبت که ملوک این زمان بجان و مظنونین درباره اشخاص جاری میدارند وی عذاب نمیکرد بلکه بر متهم شاهد میخواست