Page 538

فتوحات اسلامی (٥٢٩) ذکر مصالحه با فرنگیان اوقات او تمام به تلاوت قران و اوراد و اذکار مصروف و مستغرق عبادت بود علماً و عملاً قلباً و لساناً لذت و زینت دنیا را ترک کرده محبت و بهجت آن را از دل خود سرد کرد در ین دنیا مانند اسیری بود ارزو نمیکرد رهائی خود را مگر بدار القرار در دوستی سماع حدیث نبوی علی قائله افضل الصلوة و السلام بحدی مشغوف بود که بین صفین محاربه خود را از سماع حدیث بی‌نصیب نمیگیرد سبب این بود که برای وی گفته شده بود که یا مولینا تو در هر موضع سماع نمودی مگر در صف مقابله جزو حدیث را حاضر کرد در حالیکه خود او با لشکری به پشت اسپان سواره گاهی میرفتند و گاهی می‌ایستادند گاهی سرپای خود را فرودگاهی بالا کرده سماع حدیث میکردند بر همین کار مداومت داشتند این امر سبب نصر عظیم و فتح مبین میگردید از اعظم دلاوران- قوی قلب شدید الباس بود ثبات بزرگ داشت که از هیچ چیز نمی ترسید تا اینکه با جماعت اندک با لشکری فراوان فرنگ مقابل شد با وجود یکه امداد فرنگیان متصل به لشکریان شان متوالی بود با اینهمه قوه نفس و صبر او در جهاد زیاده شده میرفت در محاربه عکا در یک شب زیاده بر هفتاد کشتی جنگی از فرنگ با مردان و اسلحه بمقابله او رسید که بعضی اتباع او جهاز جنگی دریائی- از وقت عصر تا بعد غروب شمرده ویرا خبر دادند تو با نفس و شجاعت و شهامت او زیاده‌تر گردید قاضی ابن شداد فرموده که چون مصالحه بین او و فرنگ منعقد گردید بعضی ملوک فرنگ که پیش وی سلطان نشسته بود در روز قطع مصالحه از وی پرسیدم که درین محاربه عده شما چه قدر بود گفت ششصد هزار گفتم چه قدر از شما هلاک گردید گفت تقریباً صد هزار کشته گردید اما انچه به موت و غرق تلف گردیده این قدر بسیار بود که شمار آن را نمیدانم مگر بسوی بلاد خود اندکی باز گردیدند از خصلت وی رحمة الله علیه این بود که در وقت شدت جنگ میان دو صف گردش کرده صفوف لشکری را از میمنه به میسره گاهی ایشان استقدم و گاهی ایستادن امر میداد بدشمنان نزدیک شده با ایشان پهلو به پهلو میشد بمقتضی حال تدبیر میکرد وی رحمة الله به تدبیر جنگ مهارت کامل بود هرگز دشمنان را بسیار و بزرگ نمی شمرد از کمال توکل که بر خدا جل شانه داشت و اعتماد او قوی بود گاهی در ایام مقابله کفار وی را رحمة الله علیه مرض عارض میشد عوارض مرض بچیزی از لوازم او مزاحم نمی شد در ایام محاربه عکا دملها بسیار از کمر تا زانوی او بر اثر خله داشته عارض شد که قدرت نشستن نداشت بر پهلوی خود تکیه