Page 414

قیام محمد بن تومرت (۴۰۰) فتوحات اسلامی مملکت بسیار عظیم در دیار مغرب و اندلس مهیا گردید که با ولادوی میراث میرسید الی سنه شش صد و شصت و هشت تا اخر الامر مملکت را بنومرین از دست شان کشیدند و مدت دولت بنی عبدالمومن بهمراه مهدی شان صد و پنجاه و دو سال امتداد یافت در کتاب نفح الطیب گفته است که دولت بنی عبدالمومن از جمله بزرگترین دولتهای اسلامی است و هر یک از پادشاهان وی خود را امیرالمومنین لقب مینمادند و نقاره شان در مملکت اسپان نقاره خلیفه ها بود و بر سرطغرناسر محمدبن تومرت مهدی خود دعا می نمودند و سکه باسم وی رامی زدند و عبدالمومن در سنه پنصد و پنجاه و هشت وفات یافت و عمروی شصت و هشت سال و مدت پادشاهی وی سی و سه سال بود بسیار شخصی عاقل و احتیاط کار خوب فکر حسن السیاسه جواد طبیعت بود مگر بسیار بیباک وخون ریز بود هرگناه خورد و یاسرد بن را بزرگ می شمرد و مردمان را در تمام شهرهای خود باقامت نماز لازم داشت و هر که نماز را ترک مینمود میکشت و در مجلس وی داما علما و اهل دین حاضر بودند از سخاوت وی منقول است که شاعری بمدح وی قصیده آورده که بیت اول این بود ما هز عطفیه بین البیض و الاسل مثل الخلیفة عبدالمومن بن علی چون این بیت خواند اشاره نمود که بدین بیت اقتصار نماید شخصی بسیار درخشکه و جنگلی در دست سخامثل ابن علی و قصیده را تا ما نخواند و حکم نمود که هزار دینار به شاعر دهند از مجلسیان شخصی به عبدالمومن گفت حکمت چه بود که قصیده را تمام نشنیدی عبدالمومن گفت آنچه درین بیت مبالغه در مدح نموده بود ازین زیاده گنجایش نداشت در کتاب مونس در اخبار تونس علامه ابی القاسم رعینی ق When آآورده است که همین شاعر بعد ازین که هزار دینار را قبض نمود فردای آن روز آمده و بیت مذکور را خوانده ساکت نمود و حکم کرد که هزار دینار دیگر بوی بخشد بعد هر روزه شاعر آمده درین بیت را خوانده حکم مینمود که هزار دینار بوی بدهند تا اینکه بچهل هزار دینار رسید شاعران بوی حسد برده اورا گفتند تا چند میروی و هزار دینار میگیری مگر از تغییر مزاج امیرالمومنین نمی ترسی شاعر خوف نموده فورا رحلت نموده به شهر خود رفت بعد خلیفه عبدالمومن از وی پرسید گفتند کوچید کفت خلیفه گفت لا حول ولا قوة الا بالله افسوس که بدبار اخلاف اراده ما بجان وی رسید اگر زیاده اقامت مینمود بسته بروی زیاده ازین می بخشیدیم و عبدالمومن بعلم اشعار و علوم ادبیه معرفت زیاده داشت چنانچه از وی حکایت کنند که به بعض راه های شهر مراکش میرفت و وزیر وی ابو جعفر ابن عطیه با وی بود دخترکی دید بسیار خوب لکیسورتا