Page 385

فتوحات اسلامی (۳۷۶) غزوت اندلس تباه کردند نواحی شهر را و فرستاد جهتۀ غزا هذیل بن هاشم مولی خود و غالب را بسوی شهرهای قوس فاسد نمودند طرف شهرها را و مراجعت نمودند و بسیار شد فتوحات حکم و از اعظم فتوحات آن فتح قلعۀ بود بدست غالب مولای او که از شهرها پشتک نشستن پس آباد کرد حکم آنرا پس فتح کرد سطر عمال او قطونیه را و از آنجا غنایم بسیار حاصل کرد از قوت و اثاث و چهار پایانها و اسیران همگی این غزوات باندک فرصتی شد و در سنۀ صد و پنجاه و چهار تجهیز نمود لشکر برا همراه مولی خود غالب بسوی شهر الیه همراه او یحیی بن محمد و قاسم بن مطرف بودند داخل شدند شهرهای شان او باز گشتند همراه غنیمت بسیار و در همین سال ظاهر شد کشتیهای مجوس در بحر کبیر پس فاسد کردند طرف اشبونه اندلس را و مردم همراه شان با سن جنگ ننمودند و مهیا کرد حکم لشکر با را جهتۀ پاسبانی سواحل بعد خبر آمد که عساکر از طرف بیرون کردند مجوس را تا آنکه در کشتیها سوار شده باز گشتند پس ازان پس از ان اردون بن اذ فونش ملک جلالقه ایلچی بسوی حکم فرستاده و از ان درخواست کرد که مرا نصرت ده بر ابن عمم من که خروج کرده است بر من حکم او را اکرام کرده عدۀ نصرت داد و خلعت بر آنملک مذکور فرستاد بعد از ان بنی عم او نیز کسان خود برا بسوی حکم برا طلب بیعه و اطاعت روان کرد بیعت آنها را قبول نموده شرطها بر ایان نهاد بعد از ان ملک برشلونہ و ملک طر کونه و غیر آنها از ملوک فرنگ ہمگی طلب معاهده و اطاعت را بر آحکم نمودند هر یگاکران بهایرا بحکم فرستادند آنها را قبول نموده صلح کرد همراه شان بشرط انیکه منهدم سازند قلعه های را که ضرر دارد بدر بندهای مسلمانان و انکه معاونت نکنند اهل ملۀ خود را بر مسلمانان بعد از ان مکتوبهای غرسیاه که شمنسر که مشتمل بود بر طلب صلح و اطاعت برای مسلمانان رسید حکم بیعت شانرا قبول نود شادمان شده بازگشتند بعد از ان رسیدام لذریق بخدمت حکم ولذریق سرهنگ کلان تر بود و حکم بقدوم مادری لذریق محفل عالی ساخت و عقد کرد بصلح را برای پسر خود لذریق و بازگشت حکم برای قدوم این پادشایان محفل های عالی ساخت و سخت اکرام کرد ایشان را و براشان شوکت و عزت اسلام را نشان داد چنانچه در باقی تواریخها مذکور است و ملوک نصاری هروقت داخل شدن بجنو و حکم سر پا خود را برهنه میکردند کلاه خود را میکشیدند جهتۀ تعظیم حکم و بوسه میدادند دست حکم را و بزبان میگفتند کیا غلام امیر المؤمنین بیمار شیم و هر یک که از مجلس حکم مرخص میگشت پس پشت میرفت و دعا خیر مینمود و امیر المؤمنین حکم عالمی متبحری بود و برای علماء جهتۀ تعظیم و تکریم موضعی در محفلی بزرگی مهیا ساخته بازار علم را گرم نموده بود و از خزاین کتب آنقدر جمع نموده بود که هیچ یک از سلطا، مکتوب غرسیا مقدور بطریق مکتوب نامی که واقع است ملک فرنگ است