Page 335

استطراد (۳۲۶) فتوحات اسلامی بسیاری ازین بتسمیه بد نمیبرند لکن اکثری شان استنکاف میورزند چنانچه برای شان گفته شود که تو پروتستانی ابا نموده میگوید من پروتستانستم مریکا تولیکیه ام اگرچه معترف به ریاست با پا نباشد نیز بین این دو فرق اختلافات بسیار است اعظم اختلاف نیکه اقرار بریاست پاپاندارند بلکه میگویند پاپاهم از جمله رؤسا اساقفه ریاست اساقفه منحصره با پانیست بلکه ریاست بین او و اساقفه قسطنطنیه و اسکندریه مشترک است یکی را ازین اساقفه ثلاثه بردیگری مزیت و فوقیت نیست اما کاتولیکهای اصلیه میگویند که ریاست مختص پاپاست - دیگر از جمله اختلاف شان بعضی پروتستان مخالف ملکانیه اصلیه اند در اعتقاد تثلیث زیراکه ایشان در کتب اهل اسلام دلائل وحدانیت شان نظر کرده اقرار بجهت دلایل کرده بروحدانیت حق تعالی معترف شده ام لکن برسالت سیدنا محمد صلی اله علیه وسلم معترف نشده و برسالت عیسی علیه السلام چنانچه عیسی علیه اسلام بنده و رسول خداست اقرار دارند در بقیه دیانت خود با نصاری متفقند چون موضع موضع بیان مخالفت بین پروتستان و کاتولیکیه بود چنان ذکر شد لکن تمامی پروتستان هم قایل بوحدانیت اله تعالی نیستند بلکه مانند کاتولیکی قایل بتثلیثند از حمه که اقرار بریاست پاپاندارند پروتستان گفته میشوند بعد ازان تمامی فریقین را عبادات و مشروعات مختلفه است باین اختلاف بسیار تمامی شان در یک امر اتفاق ندارند مگر در هر دعا که همه آن را در اثر مسیحیت دعا متفقند اما در نماز و روزه اختلاف بسیار دارند از انجمله که روزه را کاتولیکی فرض و پروتستان سنت میدانند روزه مذکور در سالی چهل روز بفصل بهار که متصل روزه باخر بهار تمام شود تعیین و نه بین شان متفق علیه است لکن کاتولیکی که اهل دیانت قویه اند میگویند که روزه امساک از طعام و شرب از طلوع آفتاب تا غروب در چهل روز اما پروتستان و بعضی کاتولیکیه میگویند که روزه امساک از انواع گوشت هاست غیر از گوشت ماها ول باقی اطعمه را جائز میدانند مگر آنچه از حیوان پیدا شود مانند شیر و روغن هم تناول آن را جائز نمیدانند نان و حلوا و خمر و آب را در حالت روز تناول میکنند - دیگر فرق بین شان انیکه برای شان اولیاست که اعتقاد داشته در امورت خود وسیله می سازند لکن بین شان اختلاف بعضی اولیا که بعضی اعتقاد دارند بعضی منکرند و همچنین فرقه دیگر اولیا را که متقد آن تولیکست کسی از پروتستان بوی خلاصی ندارد در پروتستان فرقه ایست که ایشانرا الاغنیه و فرقه ایست که انرا دیانت روسیه الارثودکس می نامند این نام