Page 334

فتوحات اسلامی (۳۲۵) استطراد بر مذهب کاتولیکی بودند تا در سنه مذکور دولت جمهوریه تحت ریاست وی گردید امر پاپاها همیشه در ترقی بود تا ئیکه سطوت دین و دنیای شان مربوط به پاپا بود چنانچه برای شان ممالک وسیعه در زمین بجر ریاست شان بدرجه بود که عزل و نصب ملوک آنمه بآله تهیئیت آنها بود سطوت خود شان بر همه ملوک شان زیاده بود چنانچه باقی پادشاهان ایتایود بالای یکدیگر که بر کلال سلطنت و علو مقام شان دلالت کند اعتبار شان بحدی رسید که در وقت سواری اکثر ملوک رکاب آنها را میگرفت اگر مجاریه ما در شان امر میکرد مخالفت نمی کردند اگر کسی از گفته شان تخلف کردی وی را زنده بآتش می سوختند یکبار پسرا که بطلب آمرزش به خدمت پاپا آمده بود حکم نمود که سه روز در ایام زمستان بپای برهنه پیش وی قصر پاپا ایستاده شد یکدفعه ملک جرمانیا پیش وی پاپا آمده طلب غفران میکرد پاپا را خوش نیامده تاج او را بپا خود زد—بعضی از مورخین متاخرین فرنگ گفته اند که جهالت آن عصر چنان چشم قبایل اکور نموده بود که خطار ا در لیس دین منصور نمی کردند بر هر حکم شان مزعن و بر هر چه رأی شان قرار گرفتی منقاد بودند گویا وی از طرف خدا نازل شده از هر عیب مبراست چون شوکت آنها باین درجه رسید در اروپا مملکت نماند مگر از فعال شان مضطرب و پادشاه نماند مگر از طمع شان بلرزه و تحت نماند مگر از توب آن بشورش ازین هر فتنه های بسیار تولید گردید کار پاپا ها اندک اندک تنزل کرد تا سنه هزار و هشتصد و هفتاد و یکمطابق هزار و دو صد و هشتاد و هشت هجری امرشان بالکلیه ساقط شد تا ئیکه ایتالیا ها به پایتخت مملکت پاپا داخل گردید آن را اخذ نمودند و برابر کاتولیکه محض رئیس مقرر کردند مقر او در کنیسه مقرر گردید غیر ازین دیگر تصرف باد نماند تا اینوقت امرشان همچنین باقی ماند احکام رعایا و انچه تعلق به سیاست و تدبیر ملک داشت قوانین بیکر نای خود وضع نموده بر آهر نوع از کارها مجلس مخصوصه مرتب کردند همچنین کردند باقی دل اروپا اگرچه در نزدشان انه انجیل و کتب مقدسه احکام مدونه که تعلق به عبادت و معاملات و نکاح وغیره مدون و موجود بود بسیاری را ترک کرده بقوانین موسسه خود که در تثبیت ملک اقوای میدانستند رفتار میکردند بعد ازان طائفه که مسمی به کاتولیکیه بودند بر مذهب کاتولیکی مستمر بودند تا قرن نهم چون منکرین ریاست پاپا بسیار شدند آن ها را برتستان نامیدند این تسمیه در نزدشان مانند تسمیه مبتدعین که خارج از مذهب اهل سنتند از اهل اسلام برای اهل اسلام مخالفین و مبتدعه می نامند این اصطلاح شان در قرن نهم هجری شایع شد این فرق بزرگ است بین دو طایفه نصاری با آنکه بر آشان لقب قبیح است ابتلای مسله [ILL]