Page 193

( ۱۸۴ ) فتوحات اسلامی غزوه بلاد سوس و قایع افریقیه قابش در مات امین طرابلسی اسفاش در ساحل بحر روم تفظه شهرا خور و هه در ولایت ار یقیه لہذا عبہ مو سار الجبال از اب ۳۶۰ تغراوه شهری از اعمال افریقیه مقوم تغطیله شهریست در اندلس این سبب آن موضع را تا این زمان قصور حسان می نامند و کاهنه تمام افریقیه را مالک شد و باهل افریقیه بطوحی و بیداد و ظلم رات نمود بعد عبد الملک لشکرد اموال بسیاری بحسان فرستاد و انها را امر بمقاتله کاهنه ورسفین افریقیه نمود حسان شخصی را از طرف خود پنهانی با مکتوبی در نزد خالد ارسال نمود تا احوال او را نزد خالد که بحضور کاہنہ بود معلوم نماید خالد احوال تفرقه بر بر را رقعہ نوشت و در میان نان پنهان کرده تسلیم شخص مذکور نموده بسرعت دحسان فرستاد بعد ازان کا هنه پریشان و ژولیده موی برآمد و یگفت ای مک بابیان در میان طعام مردمان رفت هر قدر شخص مذکور را جستجو نمود نیافت تا شخص مزبو ر حسان رسید و همان رقعه در میان نان سوخته شده بود باز همان شخص احسان در نزد خالد واپس فرستاد خادم ثانیا تیر رقعہ با انمضمون سابق تحریر نموده در میان ترکش بن اسب کرده بحسان فرستاد حسان تو جه کرد دیس چون کاہنہ رفتن شخص بهمراه رقعه دانت گفت که مردمان عرب اراده بصرف شدن شهرها و طلا نفرم ما را دارند و ما یان اراده کشت زارها و چرا گا هرا داریم و دیگر مصلحتی نمی بیگم بجر اینکه خراب نمائیم بلاد افریقیه را تا اینکه آنها ازین بلا د مایوس شوند پس مردمان را بجهه تخریب بلاد امر و مقرر نمود بناه و حصار ها را خراب کردند و اموال آن ولا را غارت کردند این خراب شدن اول شهر رقیه بود چون حسان بہ بلا د افریقیہ نز دیک شد جاتی از اہل روم حسان را ملاقات نموده و از جور کاهنه به حسان استغاثه نمودند و از ظلم کا ہنہ شکایت کردند حسان از استغاثہ و شکایت ایشان خوشنود گردید و بطرف قابش رفت اہل قابس با اہل و اموال خود حسان را ملاقات کردند و اطاعت نمودند واہل قابس سابق ازین از دست امراء خو د محصور بودند و حسان در قابس عاملی مقر ر نموده بطرف نفراوه و نفقد ریت جهه اینکه راه نزدیک شود و اهالی تفضه او را اطاعت کردند احسان به ولایت قسطیلیه غالب شد چون احوال قدوم حسان بکاهنه رسید ہر دو پر خود و خالد را کہ بچہ خوانده او بود بحضور خود خواست و برای آنها گفت کہ من گشته میشوم و شما یان در نزد حسان رفته و از ان امان بخواهید. بعد ازان هر سه نفر در نزد حسان آمده و همراه او بودند و حسان به بیتا کاہنہ رفت و کار زار سخت نمود تا اینکه مردمان گمان ضعف مسلمانان نمودند حضرت خیر الناصرین مسلمانانزا فتح و نصرت کرامت فرموده بربری با مغلوب گردیدند و لشکر کاہنه شکست خورده کاهنه دستگیر وگشته شد و بربری ها از حسان طلب امان کردند حسان امان پیشانر ا قبول نمود بشرط اینکه دوازد ہزار نفر عسکر از مردمان بر بریت با اتفاق لشکر اسلام مشغول مقاتله و مجاهده بانش باشند در بر بها این راه قبول