Page 289

خاتمة الطبع هزاران حمد و سپاس مر حکیمی را سزاست، که شی از علم مفید و به عمل و آثار انبار حکمت بالغہ جو بہر ازان سال در حجاب استتار پنہان داشته بر وقت لازم بر روی کار آورد، چنانکہ این قانون طرز جدید تعلیم ابتدائی اساس بخیاله (پروگرام) مکاتب ابتدائیه را درین عصر سعادت عصر معارفخواہی و ہنر پروری امیرامان الله خان غازی در مطبعه دارالسلطنہ کابل بطبع رسانید – و چون در حوض کتب سال اول و دوم فارسی تعلیم ابتدائی مفصلاً درین کتاب آمده که عبارت و معنی آن یومیہ بشاگردان آموختہ میشوند، البته خود معلمین خود خبط میکنند، و حاضرتی مبتدی هم قبل ازین یک گنبد بیدره بوده، تحقیق آن فوراً کارآسان نمود، و حال بہر آن تمام ایام سابقہ او درجه ول این کتاب ظاہر و ہویداست پس وقتیکه معلم قابل، و متعلم حاضر، بوده مانع و منفی کار و فراهم هم نباشد چه بهانه از بہر وطن عزیز ما میماند که ازینباب آباد نمیشود، و ہرگاہ با اینہمہ که گویا ہر حرف بہر حرکت با و نشان داده، از بہر امتحان چون (جیم بکسره) از و خواسته شد، وطن عزیز ما، در جواب «مُم» میگوید، ہم اعلیحضرت غازی گران خاطر ازان میگردد، طریق دیگر از بہر وصول بمدعای خود می اندیشد، تا آنکہ بدرجه بر ساند که بمجرد سوال در هر باب جواب صحیح گفته باشد، که این مسلح زمانه تحمل این تصدیعها را تا آخریات کار خود گرفتہ مگر شاگردان کار را بر خود دراز خواهند نمود، و آنوقت بر زحمت خود افسوس خواهند فرمود، که در ابتدا چرا فکر نکردیم و جواب مست گفتیم که با اختیار خود خود را در ہمہ باب از نقصانی ساختیم – در وقت اختتام این کتاب و زیر سابق الذکر دیباچه جناب الکوگتای قطغن و بدخشان مقرر گشته، جناب اعلی که ع ج شانزده هیات اساتذان زیر معارف مقررند، این شانزده بلند اقبال اگر چه نهایت ذکی و جرار و ہوشیار است، مگر چون اوائل کاری و جوانی است، از روائی از عهده وضابطہ و جزئیات روزمره میداند نمود، و حال اینکه اینطور کتاب بدرجه و پایه هم رسید.