Page 536

( شماره ۲۸ ) اشتراك سالانه ۱ افغانی محصول پوسته » خارجه ۲۰ شلنگ س آیینه ( مجلد ه ) اداره : کابل جاده ارگ مؤسس و صاحب امتیاز : محیی الدین مدیر و نگارند : ۲ سنبله ١٥ قوس ١٣١٠ تأسیس ١٣٠٦ ٢٦ رجب المرجب ١٣٥٠ گفتن و خاموشی دو کلمۀ معروفی هستند که هماره در نظر عقلا و ادبا مورد اعتنا قرار گرفته و در قاموسهای السنه از افعال مهمی شناخته شده اند . اگرچه به تناسب تحریر و تلفظ از فصاحتهم خیلی همردیف می شوند ولی تفاوتی متفاوت و از همدیگر دوری دارند ، هر که مبتدی آموختنی زبانیست پیشتر از همه بیاد کردن آنها میکوشد وهر کس صلاحیت تحریر و تقریر بخود می بیند پیش خود تعبیراتی کرده و معانی متنوعی برای آنها میتراشد . عقلا و ادبا به نسبت مواقع مختلف گاهی خاموشی را بر گفتن ترجیح داده و گاهی هم گفتن را از خاموشی لازم تر دانسته اند و برین ثبات مطالب جلالی ترتیب داده و با بمراعات قوافی ، تلازم و تناسب الفاظ و معانی ابیاتی سروده اند که غالب مردم عوام هم در معاملات و مکاتبات خود آنها را قابدۀ دلیل قرار داده و برای مقاصد خویش بقانع ساختن طرف کار میگیرند . واقعاً این صفات گویائی و خاموشی در هر کسی از روی معانی حقیقی آن بجمع آید قابل تعریف است مگر بشرطی که در اعمال پیش از انکه محتاج دلیل شده و در محاکم وجدانی برای پیدا کردن جلات و ایات کتب دنیا و دین را ورق زند لازم است از روی حقانیت و وظیفه شناسی مواقع گفتن و خاموشی را مراعات کرده باشد ( بوقته گفتن گفتن وقت خاموشی ) با آنکه شاعر محترم گفتن را مقدم ذکر کرده و بمقتضای زنده دلی و هوا خواهی عدد و غیره ملحوظات عصری هم امروز میل عقده های متفکره را در اثر گفتنی ها می بینند باز وقتی در آثار گذشته گان تفحص کنیم جنبه خاموشی بیشتر پسندیده عقلا و شعرا واقع شده و معمول بضم بوده ، و همچنان دلایل بسیاری موجود است که فواید خاموشی ها را بعلیت هائی ثابت صدق کرد . اولاً در ازمنه قدیم در اکثر ممالك و مجامع يك الجماد روحی بوده و مردم بحالت خواب آلودی زنده گانی میکردند سر و صدای قانون خواهی و حقوق طلبی با نهضت های فکری و عقلی وجود نداشته که هم از خواب گران غفلت بیدار شده بگویند و بشنوند یا بجوشند و بخروشند غالب مردم طبعاً بهمین حالت عادت گرفته و بمقتضیات محیطی طرفدار سکوت و خاموشی بودند و ازین قبیل ابیات بسیار سروده اند : حلقه ها را خاموشی گنجینه گوهر کند . . . بطبع هیچ مضمونی به زلف بدق نمی اید خموشی مدتی دارد که در گفتن نمی اید ثانیاً بتخریب همان ازمنه هنگامی که حکمر مارا با قهر و جبر بشود سر از ابطال جوامع شخصیات خود را تامین کرده و خواستگاران سعادت اقوام را اذیت میکردند ، مردم بفشار استبداد بقوتی زیر اثر آمده بودند که خاموشی را از دارا بزرگترین وسیله وقایه آبره و حفظ نامحلماتی دانسته از گفتن دوری کرده چون تاب مقاومت نداشتند بخموشی می پیوستند بالاخره اوقاتی که عالم بر طرف گشته