{"book":"adl0789","page":536,"text":"( شماره ۲۸ )\nاشتراك سالانه ۱ افغانی\nمحصول پوسته »\nخارجه ۲۰ شلنگ\n\nس\nآیینه\n\n( مجلد ه )\nاداره : کابل جاده ارگ\nمؤسس و صاحب امتیاز : محیی الدین\nمدیر و نگارند :\n\n۲ سنبله ١٥ قوس ١٣١٠\nتأسیس ١٣٠٦\n٢٦ رجب المرجب ١٣٥٠\n\nگفتن و خاموشی\nدو کلمۀ معروفی هستند که هماره در نظر\nعقلا و ادبا مورد اعتنا قرار گرفته و در\nقاموسهای السنه از افعال مهمی شناخته\nشده اند .\nاگرچه به تناسب تحریر و تلفظ از\nفصاحتهم خیلی همردیف می شوند ولی تفاوتی\nمتفاوت و از همدیگر دوری دارند ، هر که\nمبتدی آموختنی زبانیست پیشتر از همه\nبیاد کردن آنها میکوشد وهر کس\nصلاحیت تحریر و تقریر بخود می بیند\nپیش خود تعبیراتی کرده و معانی متنوعی\nبرای آنها میتراشد .\nعقلا و ادبا به نسبت مواقع مختلف گاهی\nخاموشی را بر گفتن ترجیح داده و گاهی\nهم گفتن را از خاموشی لازم تر دانسته\nاند و برین ثبات مطالب جلالی ترتیب\nداده و با بمراعات قوافی ، تلازم و تناسب\nالفاظ و معانی ابیاتی سروده اند که غالب\nمردم عوام هم در معاملات و مکاتبات\nخود آنها را قابدۀ دلیل قرار داده و برای\nمقاصد خویش بقانع ساختن طرف کار\n\nمیگیرند .\nواقعاً این صفات گویائی و خاموشی در\nهر کسی از روی معانی حقیقی آن\nبجمع آید قابل تعریف است مگر\nبشرطی که در اعمال پیش از انکه\nمحتاج دلیل شده و در محاکم وجدانی\nبرای پیدا کردن جلات و ایات کتب\nدنیا و دین را ورق زند لازم است از\nروی حقانیت و وظیفه شناسی مواقع گفتن\nو خاموشی را مراعات کرده باشد ( بوقته\nگفتن گفتن وقت خاموشی ) با آنکه\nشاعر محترم گفتن را مقدم ذکر کرده\nو بمقتضای زنده دلی و هوا خواهی عدد\nو غیره ملحوظات عصری هم امروز میل\nعقده های متفکره را در اثر گفتنی ها\nمی بینند باز وقتی در آثار گذشته گان\nتفحص کنیم جنبه خاموشی بیشتر پسندیده\nعقلا و شعرا واقع شده و معمول بضم\nبوده ، و همچنان دلایل بسیاری موجود\nاست که فواید خاموشی ها را بعلیت هائی\nثابت صدق کرد .\nاولاً در ازمنه قدیم در اکثر ممالك\nو مجامع يك الجماد روحی بوده و مردم\n\nبحالت خواب آلودی زنده گانی میکردند\nسر و صدای قانون خواهی و حقوق طلبی\nبا نهضت های فکری و عقلی وجود\nنداشته که هم از خواب گران غفلت بیدار\nشده بگویند و بشنوند یا بجوشند و بخروشند\nغالب مردم طبعاً بهمین حالت عادت گرفته\nو بمقتضیات محیطی طرفدار سکوت و\nخاموشی بودند و ازین قبیل ابیات بسیار سروده\nاند : حلقه ها را خاموشی گنجینه گوهر کند\n. . .\nبطبع هیچ مضمونی به زلف بدق نمی اید\nخموشی مدتی دارد که در گفتن نمی اید\nثانیاً بتخریب همان ازمنه هنگامی که\nحکمر مارا با قهر و جبر بشود سر از ابطال\nجوامع شخصیات خود را تامین کرده\nو خواستگاران سعادت اقوام را اذیت\nمیکردند ، مردم بفشار استبداد بقوتی زیر\nاثر آمده بودند که خاموشی را از دارا\nبزرگترین وسیله وقایه آبره و حفظ نامحلماتی\nدانسته از گفتن دوری کرده چون تاب\nمقاومت نداشتند بخموشی می پیوستند\nبالاخره اوقاتی که عالم بر طرف گشته","chars":2425,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0789/00536.jpg","first_page":1,"last_page":897,"title":"Anīs انيس","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0789/536","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0789/canvas/536","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0789/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0789_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}