Page 522

صفحه ه (شماره ۲۷) جلد پنجم حیاتیه که از سردن دندان و درد آن پیدا می شد تحمل می نموده ! ... انسان ها در در اوایل این مسئله را خیلی بی اهمیت می پنداشتند . پس از آنکه فیزیولوژی و وجود کیفیای حیاتیه عریض و عمیق تدقیق گردید ، فهمیده شد که دندانها در حیات و صحت رول مهمی دارند ، و پس از آن بمسالك دندان سازی توجه شده و ساحه آن توسیع گردید . برای اتمام و اکمال دندانهای خراب و نقصان های دندان سعی و اقدما مات بزرگی شد لیکن ساحه فعالیت آن آنقدر ها فراخ و وسیع نگردید . علت آن : ـ علت فراخ نشدن ساحه فعالیت آن این بوده که مسلك دندان سازی نا خوشی دندان را تداوی میکرد نه جلو گیری از نا خوش شدن دندان که درین صورت طبعی باید ساحه آن محدود بماند . امروز با کشفیات و تجارب قیقی که واقع شده است ، اسباب و عامل امرض دندان را قریباً بالتمام و صورت حقیقی تعیین نموده که از روی آن در حالت رفع علل مذبور از مرض دندان جلو گیری ممکن شده است . اينك بحثی که ما درینجا راجع بدندان میدانیم خصوصاً در موضوع طبابت دندان و جلو گیری کردن از خرابی دندان و توقف دندان دردی است . در خرابی دندان دوسبب سنجیده شده است : یکی اسباب موضعیه ودیگری اسباب عموميه : بالجمله این اصول بالتمام احوال قابل تطبیق است . اسباب مرضیه باوسیله میکروب در دندانها وجوارآن ، شدن و موجودیت میکروب را مسبب است . این شرایط هم که در داخل يك دهان موجود باشد گویا آن دهن حفظ الصحه نداشته و يا بحفظ الصحه آن اهمال کرده شده است . لیکن آیا يك دهنی که با کمال دقت و اهتمام نظاف گردیده است . محفوظ ماندن آن دندان ها داخل امکان است ؟ مع التاسف جواب آن مطلق می باشد بنا برین دهن را همیشه در صورت نظیف و پاك نگهداشتن نیز محافظه دندان را کلیتاً تامین نمیکند . ومعلومات بقتر لوژیه نیز معرفت مارا در ین نقطه يك قدمه پیش نبرده است . بدلیل میگوید که عارضه دندان همرای يك ( باسیلوس آسید و فیلوس ) پیدا میشود این باسیلوس از دهن هاینکه دندان های شان فرسوده وعلیل است کلنور ساخته شده ودر صدی نود و هشت هم بوده و کلتور مذکور بدهن ودندان ها پاشیده شده است اما دندان درد و فرسودگی دندان را احداث نکرده است . و از روی این هرگاه ملاحضه کنیم بطور حقیقی بعض عوامل دیگری است که بغیر ازین میکروب در خرابی و فرسود. شده دندان موثر میباشد . ولط به همین علت تعمیقات وتدقيقات گرديده ومولفين ( بوتنيك ها و ـ شيلاتز ، فمارا لره ـ مبلنك ) موش ها و موش خرما و خنزیر را زیر تجربه قرار داده و در نتیجه فهمیده اند که مداخله بصوت حادثه ( متام بوليزم ) هم داخل دارد . چون متام بولیزم ( تحولات ) عمومی عبارت از متام بوليزم حجرات میباشد یعنی هر وقتیکه جسم دچار تحولات گردد عین همان تحولات در حجرات نیز موجود میباشد ، از آنرو اسباب خرابی دندان ها وعناصر اساسية آن ( كالسيوم ) همان توسعه متام بولیزم وجود بتمام جسم است وعبارت ساده تر يك مقام بوليزم عمومی يك متام بولیزم حجروی نیز احداث میکند چنانچه ماده کالیوم که عناصر اساسیه دندان است و آنرا حجرات عظیمه دچار تحولات گردیده ، در افرازات آن نیز نقصان پیدا شده و یا آنکه افرازات بالای استخوان تثبیت نگردید ، فرازات مذکور موجب خرابی دندان میگردد . در اواخر معلوم شده است که افرازات کلسیم را بالای استخوان ويتمامين تثبیت می نماید و در صورت که ويثامين بقدر کفایه بجسم نرسد از نقصان آن آفات عظیمه پیدا می شود وبالآخر بعلت که ماده کلسیم بالای استخوان تثبت نمی شود از آن ناخوشی رعاس تولید میگردد، یعنی اگر ماده کالسیوم بالای استخوان نرسید استخوان بحالت صلابت خود را از دست داده و دو آن