Page 341

صفحه ۲ ( شماره ۱۸ ) مجلد پنجم طرف يك نقطه مقصود و معلوم روا نند و همه هم متحد القول و العقیده با شند و در صورت این اتحاد و اتفاق هم باید بطور حتم سیر ترقی را باخر رسانیده هیچ موانعی در پیش راه خویش نه بینند . اینجا ممکن است بعضی ها بپرسند که چه باعث و کدام علت اینگونه اقوام متحد را با اینهمه املی قویه از راه صحن پرت کرده و از ترقیات متصوره عقب می افگند ، بلی گفته میتوانم اشکالات بزرگی در پیش روی سد شده که اولتر آن عدم تعمیم معارف و سواد عامه است که تا هر دم از جنبه های علمی و عرفانی بی خبر و شر خود آگهی تیا بند به پیدا کردن راه صحیح ترقی قادر نخواهند شد چنانچه اثباتیکه در ین خصوص بکند و قسمی از ما پیشتر بر داشته اند باین حقایق معترف و هر وقتی که به نسبت اصلاحات امور اجتماعی خود صدا های حسرت و افسوس را بلند می کنند و نا امیدی خویش را محسوس میشوند دلیل بزرگ شان اینست : که اهل علم کم ، جاهلان زحد بیش اند وقتا خوب فکر کنیم این صدا ها اگر از حنجره مایوسی ها بیرون آید موزون تر و مناسباتش بحال ما بیشتر است در مر تبه دوم قلت رجال کار صادق و فعال که منبع آنهم بسته برواج بازار معارف و تعدد آن مربوط مسایل اولی است از آنهم گذشته باز صمیمیت و فداکاری افراد بر جسته ملت است که بایستی منافع اجتماعی را مقدم بر منافع شخصی و فردی قرار داده در خدمت بوطن و مملکت از غرض نفسی و خصوصیات صرف نظر کنم و بر اینها در فروعات هم مشکلات بسیاری است که هر کدام مفالات جداگانه لازم دارد فعلاً موضوع بحث ما اتحاد افکار و یکانگی در عمل است که چرا ما به ظواهر در احساسات نافعه که اسرار ترقی گفته شود مشارکت داریم و در بدست آوردن وسایل مبرده و از رسیدن بمقامات متعالی محروم هستیم. اول آنکه قسمت عمده ما فقط ظاهر مقصد را بچشم دیده و آنچه آتی میشنوند هم میگویند و هم میخواهند فهمیده و نا فهمیده اگر هيچ يك نوع مفاد صححی حاصل نشود هم افکار خودرا در ورطه عمل آرند و این طبقه از مسایل باطنی یا شنجش های فکری بکلی عجز دارند قسمت محدود دیگری که صاحب فکری و قريحة بوده و دارای قواء عقلائی و روحانی هستند و میتوانند در اطراف مسایل دقتی بنمایند ، از نام عمل می هرا سند تا چه رسد انیکه شامل معالی آن شده و خطرات آنرا تصور کنند . در طبقات عديده اولی ممکن است اتحاد را بقوای حقیقی ( نه بمعنی حقیقی آن ) شناخت . ولی چسود که این اتحاد به تمام ها ضامن سعادت شده نمیتواند وام طبقه دوم نه تنها عدم تعلقات شان به تطبقات فکری وعمل برای ما اشکال تراشی مینماید که سنجش های آنها عينأ وارد تولید نفاق میکند چه افکار در فراد متفاوت است و هر یکی بمقیاس معلومات خود که زائید. تعلیم وتر بیه او ست فکر میکنند . یکی میگوید وطن را باید از راه علم وتر بیه باید مترقی ساخت دیگری می سراید خیر ترقی وطن بسته به ترویج فنون وصنایع است ، گروهی بر آنند که این هر دو قواه را باید متحد بکار اندازیم و طبقاتی بر آنند که نه این ونه آن فقط همین قواه مو جوده میتواند بمعاونت صميميت وفدا کاری در راه تعالی وطن خدمت کنند و بیشتر ازین تصفیات علمی و صنعتی لا زم نیست ما کار میکنیم و فقط عقيده کامل وایمان صادق لا زم است و انشاء الله لطف خداوند با ما كمك خواهد کرد و باز در کار هم جمعی عقیده دارند که اگر در طرف یکمیل شود ما باید در اقطار بینند گان د نیا مترقی نشان داده شویم وعده درین ثابت قدم هستند که هر گاه ده سال هم در زحمت ما افزوده و از عمر ما کاسته شود ما باید اساساً ترقی کنم از خوف تنزل و سیر قهقرای آینده مطمئن با شیم . اینهمه افکار دور و نزديك وسنجشهای