Page image — the source of record
Machine transcription
صفحه ١٢
( شماره ١٣ )
مجله پنجم
طاهر مقدسی و غیره تواریخ استفاده ها گرفته ایم . و نیز مستشرقین ( ١٥ ) جلد کتاب از جغرافییون عرب طبع و ما از انها راجع بتاريخ اقتصادی و عمرانی بلاد خود و دیگر اشیای مهمه استفاده نموده و براس المال فصاحت و تعبیرات روشن خود از مطالعه آنها در افزوده ایم که پیشتر از وجود آن خبر نداشتیم .
قرن هشتم : - درین قرن نگارندگان زیر دستی در مصر و شام ظهور نموده اند و از انجمله است ابن فضل الله عمری صاحب ( مسالك الابصار ) و ( التعريف بالمصطلح الشريف ) و الصلاح الصفدى ( ٨٦٤ ) صاحب ( الوفي بالوفيات ) و ( تحفه ذوی الالباب ) و ( نكت الهميان ) و ( جنان الجناس ) و ( دمعته الباكي ) و شهاب محمود الحلبی صاحب ( حسن التوسل في معرفة صناعته الترسل ) . علاء الدين غانم و احمد الانصاری و ابن لقیسرانی و کمال الدین زملکانی .
ولی نوابغ اندلس درین قرن لسان الدین خطیب است که اگر آثار او همین ( الاحاطه في اخبار غرناطه ) باشد و بس باز هم تفوقش را در شعر و کتابت کفایت کند خامه تصویر نگارش همچو ترجمه و صورت کشی دارد که گوئی صاحب ترجمه و تصویر را معاینه می بینی ! بلی مشار اليه چیز نویس و مصور مظاهر است نفح الطیب مقری طرق صالح از نظم و نثر او را پر مزه از رجال اندلس در بر دارد بلی لسان الدین و رفیقش ابن خلدون ( ٨٠٨ ) هر دو حل کننده عقده های کتابت اند . محرربین پیش بلخصوص در قرن ششم و هفتم همه پیرو و مقلد یکدیگر و سلفه کتابت هم جاده تقلید را سیر کرده میرفت ابداع و تجدیدی نداشت پس تجدید کنندگان حقیقی و صفت گذاران ابدعی و ابتکاری آن قرن لسان الدين خطيب و عبد الرحمن ابن خلدون است که نخستین جاده نویی پیموده و فهماندند ممکن است بر خلاف قدما رفت و گفته قدما قابل پیروی نیستند چه ما تجربیات چندین قرن را بر اطلاعات آنها افزوده و در واقع ما هستیم که خود را سزاوار تقلید و احترام میدانیم : بلی ابن خلدون علوم اجتماعیه و تاریخیه را بزبان بیان میکند که نظیرش در قدما نیست زمینه عالم اجتماع و میدان فلسفه و ابتکارات شخصی خود را باندازه وسعت داده که از تعریف و بیان مستغنی است . علاوه بران بواسطه جدال و انتقاد دو صفت بزرگی بعالم علم و ادب در افزوده یکی وضوح و روشنی بیان دیگر دقت و خرده بینی افکار . خلاصه او و رفیقش گل سر سبد و بوم پر فضل اندلسند و چنان شاخه های پر ثمر و شکوفهای معطری هستند که بقرن هفده گویان بمشرق تقدیم نموده و بوجود شان عهد فضل و ادب اندلس خاتمه یافت .
مدارس و مکاتبی که در قرون وسطی برای توسیع علم و فن اشارات داشت و دواوین انشا که در قرطبه و غرناطه و قاهره و دمشق از بهر تعلیم انشا و اخذ فن واسع ادب در بلاد فوق و سائر پایتختهای مشرق مفتوح و دائر بود یکسره مسدود گشته این فن جمیل بجزء سفر عربی دان عربی خوان محدود ماند و تسلیم انشا و ادب رو بانحطاط نهاد چه از یکطرف اختتام دولت اندلس و از طرفی استیلا و استبداد عثمانیون بر مصر و شام و عراق آفتاب درخشان فضل و بلاغت را بخاك بي التفاتی نشاند و در حوصه حکومتان کس نماند که تقدیر و تمجیدی از ادب و اهل ادب نماید پس فن ادب و انشا رو بزوال نهاده و بکلی ضعیف شده رفت و عدد شعرا افزونی گرفت : چه که فن شعر سهل و روان و انتفاع ازان بذریعه مدائح بیشتر وجذابتر بوده است . بلی از همین جهت است که در تمام ادوار که ماهی بینیم و سراغ میکنیم شعرا نسبت به ادبا و محررین بیشتر و زمینه هم افزو نتر طالب و مشتری امتعه آنها بوده است . سه شنبه ده آخر صفر يك هزار سه صد چهل نو هـ مطابق ٨ روز سيم سر طان يك هزار سه صد نوه ش در پریشانی و یا نوشته شد .
( انتهى )
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.