Page image — the source of record
Machine transcription
ساله چهارم
شماره ۷
خربته خبری، تا انکه در اخر امريکباره سنك ديگر ظهور نمود شود بخوبی معلوم میگردد که (خرستوف قولوب) که کاشف دنیای جدید است بجز اینکه همان بخار مجیبه فکریه را در ماشین دماغ در خصوص آن امر منهم در تطبیق داشته دگر هیچ چیزی نیست؟ که بران این عباره آتیه محكوك بود: (ای طامع ناپکار که اسیر حرص و از کشته هر گاه مملوک چند خزفاره بیوفای دنیا میبودی هیچگاه وزیر وزیر نمودن قبور مردگان جسارت نمپور زیدی.) ایا انسان ضعیف ناتوانیکه بر سطح زمین نشته از احوال میای نامتها، وحركات الحجم، وكواكب مثلالا، ودوائر هيئت عالم ها خبرها میدهد. و سخنها میراند از چیست؟ این این همه سرعت سیر وايتهمه بابک رفتاری که برینهمه عوالم مالانها به سیر و دور کرده او را از چه حاصل آمده است؛ هیچ شبهه نیست که مجز همان قوه محرکه زیرعت بس تیزیکه به بخار ماشینش تشبیه نمودیم دكر هیچ چیزی نیست. پس معلوم شد که سمیرامیس این حیله را محض از برای تجربه و عبرت دنیا پرستان طامع بروی کار آورده بود هیچ دفینه و خزینه بغیر از چند خویش در انجا نگذاشته بود.
§
يسوى اثار خيريه، وماتر مرضية كه سمیرامیس نهاده است هر گاه منتظر حكمت وديدة عبرت تكه كنيم اسارا حقيقتاً خیلی غيرت و عبرت دست میدهد مومی الیها با وجودیکه از قسم زن که ضعیف ترین نوع بشر بوده است ولی با ضعف خلقیت بر چنان حرکات عاقلانه وافكارات حكمانه، واعمالات جيمة مديرانه موفق و کامیاب آمده که صیت جهانگیری، و شهرت ملك روری خود شرا بدرجه مردان شحمان ظفر توامان واصل کردانیده است. مانند ما كان مدير وحكيان معمر رجلب قلوب، وجذب نفوس تبعه وزیر دستان خویش موفق گردیده است. آیا شاعران نکته پرداز سخندان که اینهمه مضامین عنقا مثال بری تمثالرا از کوه قاف معدومی پر میکشند و شیرازه دیوان شاترا ازرك كل، صریر خامه شانرا از اواز بلیل قرار میدهند آلة اینهمه کشش و اسباب اینهمه کوشش شان چه چیز است و محققت که بجز تطبيق وفشار همان بخار مخزن الاسرار دگر هیچ چیزی نیست.
و الحاصل اكر عينك دوربين دقت و ملاحظه را بردیده خویشتن بهم، و بسوى ايهمه کشفیات، و اختراعات محیر العقولی که از اول زمانهای قدیم تا بحال از دست و بازوی نوع فی بشر بظهور آمده و ميآيد يك نظرى بكنيم البته يك حكم لا يتغيري خواهيم داد برانکه عجز همان تضييق و فشار بخار قوة مفكرة ماشين دماغ دكر هيچ چیزی پیست! احوال، و افعالیکه از سمیرامیس در محایف تواریخ تسطیر یافته اگرچه از قبیل اساطیر اولین است، ولی از برای اخذ عبرت و اقدامات همت اشخاص ذی اقتداریکه رتق و فتق امورات ممالک و اقوام بدست شان است مثال بس قويست.
سبحان الله! قدرت صانع قديم لا يزال، وحكمت بالغه حكيم ذو الجلال این محفظه بدیعه، دماغ، و اين جوهر نفيسه عالية «عقل» ا را تا چه درجه مقدس و تاچه پایه مکرم جوهری خلق فرموده که انسان ضعیف ناتوانرا بواسطه آن بر اقسام معارج علویه عروج و بر انواع مدارج عالیه خروج میدهد! انسانیكه وجود ضعیف ناتوانش نسبت عجرهای محیط بی پایان مناسبت قطره بسار کوچکی را هم نمیگیرد می بینیم که بواسطه همین قوه بدیهه آلتی اختراع میکند که بقوت و جسامت و سرعت سینه انهمه محیط های اعظم را شکافته، و دائراً مادار انرا کردش نمود مانند شهری آرامی رامش میسازد. (قوة مفكرة) انسانی به ابخرة تجمع نموده دیگهای (ماشین) بی آب و بادیه های پر سراب که تنها بای رفتار انسان ناتوان از قطع مسافه آن سالهای در از لنك و عاجز می گردد بلکه وهم و خیالش نیز از تو هم طی مسافه انهمه ابعاد بعاد مانده و خسته می ماند می بینم که بقوت همان جوهر غریبه بر ایجاد چنان از در صحرانوردی موفق میشود که به تیزی رفتار و سرعت سیران برائهمه ابعاد بی پایان به آوازدی اهتزازی خندها میزند. كما نيكه ضعف و ناتوانی را بهانه و حکومت و سلطنت را عبارت از عیش و عشرت اتخاذ نموده اند باید بد مقوله اثار که نترئین دهنده مصایف تاریخت نظر کرده در خصوص اعمار مملکت و ترقى مدنيت و ثروت و سعادت رعیت، وتنسيق وتعظيم عسكريت وغير ذلك غيرت و همت نمایند، و تن پروری و کاهلی خود شانرا برطرف سازند و ملاحظه کنند که غیرت و همت، وسعی و اقدام چیزیست که زنرا بمنزله مردان جهانستان میرساند سمير اميس اینهمه اعمال جسيمه فوق العاده را که مجراهای شهرهای بزرگ را تبدیل داده و کوهای جسیمه ز اشکان طرق موارد اترا از ان بیرون کشیده است ایا بغیر از سمی و همت، و تطبيق عقل و فکرت دگر چه چیز است؟ جنگلهای ذی وسعت و حراهای ذی فسحت، و بیابانهای ماکنه ها، و واپورها، و شمند فرها مشابهت نامی بهم میرساند که آن قوه قوه بخاریه را هر قدر در تحت تطبیق و فشار در آورند قوه مدافعة وعمليات واقعه ای بهمان نسبت میافزاید. ولی آن قوم دا اثبات نمودن و از قوه بفعل آوردن به اراده جزئية متوقفت که مثالهای تاریخ از برای آن مدار کا نیست.
کاشف دنیای جدید یعنی (قطعة امريكا) بر چنین امر مهمی که برابر دنیای اول یک دنیای دیگر را میدان براورد و اصف کره مجهول را معلوم نمود آیا بر چنین امر مهم از چه موفق گردیده است؟ هر گاه بنظر تدقيق وديده تحقیق در متحایف تاریخ ملاحظه انسان ضعيف ناتوانيكه قدرت يك لمحه توقف برروی هوا خارج قياس و کمان او ست می بینم که بواسطه همان تضییق بخار مخزن الاسرار عقل و فکر در ماشین دماغ چنان آنتی میسازند که بقوت
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.