Page 56

صفحه ۹ غبار سم غزل بگذشت و رفت وقت شعر و شاعری بگذشت در رفت وقت سحر و ساحری بگذشت در رفت وقت اقدام است و سعی و جد و جهد غفلت و تن پروری بگذشت در رفت عصر عصر موتر و ریل است برق) گامهای اشتری بگذشت در رفت کیمیا از جمله اشیا بر کشد وقت اکسیر آوری بگذشت در رفت فن عفریت سپید، صنعت پری قصه دیو و پری بگذشت وقت تلگراف آرد خبر را از شرق و غرب قاصد و نامه بری بگذشت در رفت سیم آهن در سخن آمد ز برق تیلفون بشنو، کری بگذشت در رفت کوہها سوراخ و بحر آبگیر شد جانشینی را گبری بگذشت و رفت شد ہوا جولانگه نوع بشر رشک بیبال و پری بگذشت در رفت گفت (محمود) این سخن را در رفت سستی کن تنبلی گری بگذشت و رفت انسان به آن محتاج است بجز توسل به تحصیل معارف و صنایع دگر هیچ چاره نیامد. در هیچ وقت، و هیچ جا برای هیچ قوم، و هیچ ملت بجز سلوک طریقهٔ علم و معرفت، و بدست آوردن جوهر گران بهای هنر و صنعت ترقی ابرتری و عزت و توانگری حاصل نشده و نخواهد شد. اینهمه ترقیات و انتظاماتیکه در عالم مدنیت بروی کار آمده، و اینهمه اختراعات محیر العقولی که کرهٔ زمین را به رخشیدن آورده آیا بجز نور نير درخشان آفتاب عالمتاب علم و عرفان دگر چه چیز است؟ هنر و صنعت، نيرو است، اتحاد و پیوستگیست که در پیش بروبروی آن هیچ چیزی مقاومت و توانائی نتواند. و چنان یک قوت (مثبت) و (منفی) الکتريکی یعنی (برقی) ایست که در پیش پرقوت خارق العادة او کلمهٔ (غیر ممکن) از صفحهٔ دیوانچهٔ کائنات پاک و محو میشود! علم و عرفانست که انسانرا بر بحر و بر بر خشک و تر، بر انسان و حیوان بر جنگل و کان حاکم و مسلط می سازد، فقد علم و معرفت، جهل و غباوت است که انسان را ذلیل، حقیر، سفیل فقیر میگرداند. — علم چیست؟ — دانائی! — معرفت چیست؟ — شناسائی! تا دانا نشوی نه خود را می شناسی نه خدا را! تا شناسا نشوی نه خیر خود را می اندیشی و نه شر را!