{"book":"adl0616","page":56,"text":"صفحه ۹\nغبار سم\n\nغزل\nبگذشت و رفت\n\nوقت شعر و شاعری بگذشت در رفت\nوقت سحر و ساحری بگذشت در رفت\n\nوقت اقدام است و سعی و جد و جهد\nغفلت و تن پروری بگذشت در رفت\n\nعصر عصر موتر و ریل است برق)\nگامهای اشتری بگذشت در رفت\n\nکیمیا از جمله اشیا بر کشد\nوقت اکسیر آوری بگذشت در رفت\n\nفن عفریت سپید، صنعت پری\nقصه دیو و پری بگذشت وقت\n\nتلگراف آرد خبر را از شرق و غرب\nقاصد و نامه بری بگذشت در رفت\n\nسیم آهن در سخن آمد ز برق\nتیلفون بشنو، کری بگذشت در رفت\n\nکوہها سوراخ و بحر آبگیر شد\nجانشینی را گبری بگذشت و رفت\n\nشد ہوا جولانگه نوع بشر\nرشک بیبال و پری بگذشت در رفت\n\nگفت (محمود) این سخن را در رفت\nسستی کن تنبلی گری بگذشت و رفت\n\nانسان به آن محتاج است بجز توسل به تحصیل معارف و صنایع دگر هیچ چاره نیامد. در هیچ وقت، و هیچ جا برای هیچ قوم، و هیچ ملت بجز سلوک طریقهٔ علم و معرفت، و بدست آوردن جوهر گران بهای هنر و صنعت ترقی ابرتری و عزت و توانگری حاصل نشده و نخواهد شد. اینهمه ترقیات و انتظاماتیکه در عالم مدنیت بروی کار آمده، و اینهمه اختراعات محیر العقولی که کرهٔ زمین را به رخشیدن آورده آیا بجز نور نير درخشان آفتاب عالمتاب علم و عرفان دگر چه چیز است؟\n\nهنر و صنعت، نيرو است، اتحاد و پیوستگیست که در پیش بروبروی آن هیچ چیزی مقاومت و توانائی نتواند. و چنان یک قوت (مثبت) و (منفی) الکتريکی یعنی (برقی) ایست که در پیش پرقوت خارق العادة او کلمهٔ (غیر ممکن) از صفحهٔ دیوانچهٔ کائنات پاک و محو میشود! علم و عرفانست که انسانرا بر بحر و بر بر خشک و تر، بر انسان و حیوان بر جنگل و کان حاکم و مسلط می سازد، فقد علم و معرفت، جهل و غباوت است که انسان را ذلیل، حقیر، سفیل فقیر میگرداند.\n\n— علم چیست؟\n— دانائی!\n— معرفت چیست؟\n— شناسائی!\nتا دانا نشوی نه خود را می شناسی نه خدا را!\nتا شناسا نشوی نه خیر خود را می اندیشی و نه شر را!","chars":1583,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/00056.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/56","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/56","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}