Page 503

سال دوم صحیفه ۲ شمارهٔ ۹ شرقی دوخته مانده و ، آه! آفتاب برآمد !... گفته بسرعت میدود ...... یلی آفتاب جهانتاب طلوع میکند حیات حرکت در همه کائنات رو نما میشود ، آفتاب کائنات ترقی و تمدن نیز انوار ( علم و عرفان ) است. معمر دیکه انوار عالمتاب آن بر يك ملك وملتي بتايد حيات حرکت در همه اطراف آن و همه افراد آن پدیدار میگردد . معارف يك برق سعاد تست که دنیا را سراسر غرق انوار میسازد معارف يك نسيم مجانست که بر هر زمینی بوزد آنرا کاشسرای عالم میکند. عندلیبان ترقی بر شاخسار آن نغمه پرداز افتخار میشوند. عالم را سرمست حیرت مینماید. رفاهیت حال سعادت استقبال بسا یه علم و معارف برنو افزای احوال میگردد صحراها بمزرعه ها و دشتها بكلزارها تبدل میکنند. خرابه زارها به شوکت سراها، سراها به انوارها مستغرق میشود. علم و عرفان ، حیاتبخشای جهان، و غذای روح و افکار انسان است . در هر ملک و هر قوم که به شعشعه افشانی آید ملك راحیات می بخشد ، و قوم راملك صفات ميسازد . ملك صفاتی میسر نمیشود الا به اخلاق حسنه ، رهبر ومنهاج اخلاق حسنه قرآن عظیم الشان خالق کون و مکان است. از علم بی اخلاق هیچ فایده نیست . معارف در ملک و ملت خود نبود پیدا نمی شود. مربی محرک مشوق میخواهد : مربی محرك مشوق آن بادشاه ملك و ملت است که خالق خیر و شر ، وطلوع دهنده شمس وقمر، ومدير كائنات بر بحر و بر آنرا از ملیونها نفوس بشر بر میگزیند. و زمام اداره خیر و شر آنرا بدست او میسپارد . بلی ! اين يك موجبة قدر تيست که از وقت خلقت بشر جاری آمده است. چون قدرت خالق مطلق هیئت فعال لما بریدی را بکار انداخته بخواهد که ملک و ملتی را بنور آفتاب عرفان منور سازد بادشاه عالم دانای ذی عرفان معارف پروری به آن مرحمت میفرماید . چنانچه يملك مقدس ما افغانستان وملت معززما افغانيان عطا و احسان فرموده است . آری ، آری ! وجود مسعود ذات شوکتسمات اعلحضرت ( سراج الملة والدين ) مد الله ظله في العالمين يك آفتاب درخشان تابان علم و عرفان است که افق تخت عالی بخت افغانستان بطلوع صعود مسعود پر سودش بپهنای پر تجلای متلالای علم و معرفت منور و روشن شده است . واقعا در زمان سعد اقتران اعلی حضرت خاقان مغفور جنت مکان حضرت ( ضياء الملة والدين امير عبد الرحمن خان ) طاب متواه في الرضوان بی ترقیها و تجددات عظیمه در افغانستان بظهور رسید، ولی در خصوص نشر معارف مانند تأسيس مكاتب عمومی اصول جديدة عصر حاضر هنوز هیچ یك تشبت و اقدامی نشده بود. ذات عرفان صفات اعلیحضرت این بادشاه مقدس محبوب القلوب معظم ما از ابتدای جلوس همایونی شاهانه شان چنانچه بنی ابواب فیض و سعادت را بروی ملك و ملت باز نمودند تأسيس مكاتب ملکی و عسکر برا نیز اراده فرمودند ، تا آنکه امروزه روز افسران عسکری و کار داران ملکی از آن مکاتب به بیرون بر آمدن آغاز نهاده است . این کیفیت خیلی مهم يك مسئله ایست که بحیات و ممات ملك و ملت تعلق میگیرد . بل علم معرفت ، دانائی توانائی سعی حرکت حیات است . خلاف آن شد آنست این اطلف حال العال همایونی موجب حيات پيشاني ملك شاهانه شانست ، باز میگوییم که از علم هیچ نمره حاصل نمیشود تا اخلاق حسنه نباشد. رهبر و منبع اخلاق حسنه قرآن عظیم الشان حضرت خالق زمین و آسمانست که ذات اعلی حضرت بادشاه مقدس ما اول در باب توسیع دایره علم قرآنی کوشیده در حالیکه یکان یکان حافظ قرآن بصورت مشار بالبنان در افغانستان پیدا میشد در وقت حاضر از مدرسه های حفاظ کلام مجید بصدها حافظ میراید، این دیانت پروری ذات اعلی حضرت پادشاهی حقیقتاً برای افغانستان يك آنحیاتی شمرده میشود . زیرا درین وقتها دو سه بار به اداره عاجزانه خود ما از استانبول و بیروت، و بغداد بعضی نامه های مطبوع و غیر مطبوع وارد شده مینویسند که از چندی میشود قرآنهای تحریف شده غلط در مطبعه های مختلفه بعضی ارباب غرض در موقع انتشار آمده ، و بهر هر طرف توزيع و تقسیم شده است . لهذا باخبر باشید . . پس ازین يك معلوم میشود که این مدرسه های حفاظ کلام مجید که بسایه فیوضات آیه حامی دین مبین حضرت سید المرسلين اعلیحضرت ( سراج الملة والدين ) در وطن مقدسة ما تأسيس و بنياد یافته تاجه درجه یک اهمیت عظیمه دینیه را در بردارد که قدر شناسان عالم اسلاميت البته آنرا تقدیر خواهند نمود . غیر از مکاتب ابتدائيه و عاليه ملكيه و عسکریه که در دار السلطنه بنیاد یافته در بیت العلوم) مبار كه يك (دار التاليفي ) نیز بسايه معارفوا به شاهانه تشکیل یافته است که اکثر کتب تعليميه مكاتب دولت علیه افغانستان در انجا ترجمه و تألیف میشود . بعضی ارهایی که از دار التأليف مذکور در فنون حاضره نظر حقیرانه در آمده الحق که خیلی پسندیده و برگزیده آثار است . خود این محرر احقر بالخال برابر نیز بنابر تشويفات معار فیروری اعلیحضرت بادشاه مقدس خود از زبان ترکی عثمانی يكجند ارادبي وفي ترجمه و بعضی تألیفات بوجود آورده است که از جمله یکی ترجمه پنج جلد کتاب ( تاريخ محارية روس و ژاپان ) است که بموجب فرمان واجب الادغان اعليحضرت بادشاه مقدس خود ترجمه کرده ام . عالم ، علم طلب است. دانا ، دانش خواه است . اعلی حضرت بادشاه مقدس ما عالم است. داناست . دین پرور ، مرحمت گستر . مدنيت خواه ، ترقى آگاه يك پادشاه عدالت پناهیست که بعلم و عرفان وعدل و احسان ملك وملكت شاهانه شاترا به انوار ترقی عرفان منور فرموده اند، و به شهراه تعالی و ایقان رهبر گشته اند. از درگاه ذات ذو الجلال طول بقا و دوام دولت و اجلال شاهانه شانرا نیاز میکنیم .