Page image — the source of record
Machine transcription
سال دوم شماره ۳
حوادث داخله
( عزیمت موکب همایونی بسوی غزنین )
یوم پنجشنبه ۲۸ شوال
یکی از ترقیات باهرهٔ عصر اعلحضرت ( سراج الملة و الدین ) که در مملکت شاهانه بروی کار آمده است سرکها یعنی راه های شوسه و جاده های تخته ایست که سراج الاخبار افغانیه بار بار از ان بحث و بیان رانده است . ولی چون سرک غزنین که تمام سال در آن کار شده ، و حال تا بغزنین سراسر تمام شده موضوع بحث ما نشده بود در نجا يك شمه از ان بحث کردن را لازم دیدیم . این سرك خط مواصله دار السلطنة کابل را تنها تا به ایالت غزنین نی بلکه تا بولایت جسیمهٔ ( قندهار ) و باز تابه [ هرات ] در زیر امنیت گرفته است. اثبات موجودیت اتمام یافتن این سرک همین است که ذات اعلحضرت بادشاه معظم مادر روز پنجشنبه ۲۸ ماه شوال المکرم سنه ۱۳۳۰ در حالیکه ( ١٤) قطعه عرابه موتر که عادتاً عبارت از یک قطار ریل سرعت شمرده میشود در معیت شاهانه شان همرکاب بود به هفت بجه صبح بکمال شوکت و اجلال و تمام یمن و اقبال بسمت غزنین حرکت فرمودند .
مقصد معالی مرصد همایونی ازین سفر خیریت آمیز سه چیز بسیار مهمی بوده است : یکی معاینه و تجربه راه ، دوم معاینهٔ ( بند سراج) سوم زیارات متبرکه را زیارت فرمودن . اما نکتهٔ باريك شاعرانهٔ آن این است که چون پنج سال پیش ازین ذات اعلحضرت شاهانه بسفر دورهٔ ممالك ملوکانه شان بر آمده برین مرحله هایی که حالا بسرعت برق بران می گذرند مرور میفرمودند شبگیرهای زحمت افزای منزلهای پر نشیب و فراز آن از کابل تا بغزنین به پنج شش روز سفر شاهانه را تمدید داده بود. حالا نکه در مدت وقت بظرف (۳) ساعت و ۴۰ دقیقه) از کابل بغزنین مواصلات شاهانه بوقوع آمده است که این مسئله يك مثال مجسمهٔ عزم و همت ملوك را جلوه گر میسازد بلی و همت جهان قیمت پادشاه ترقی خواه معظم ما در ظرف این پنج شش سال چنانچه ترقیها و خارقه های تمدن را بروی کار آورده است که چشم های همه ترقی خواهان وطن را میدرخشاند و دلهای همه خیر اندیشان دولت را می بالاند .
گفت این سیاحت همایونی از تحریرات رسمی که جناب نگران محترم ما بعد از عودت فرمودن همایونی به اداره بفرستند هست بیان میشود. که انشا الله در شمارهٔ آینده خود از ان بحث خواهیم راند ما حالا بر دعای سلامتی وجود مراحم آمود ذات اعلحضرت پادشاه معظم محبوب القلوب خودمان ختم مقال و مسعودیت و خیریت سفر فواید اثر همایونی را از درگاه الهی نیاز میکنیم
༻❁༺
حوادث خارجه
اخبارهای ترکی مینویسند ﷴ
( شيخ عبد العزيز جاويش ) صاحب جريدة ( الهلال العثماني ) كه يك شخص عرب تونس الاصل بسیار عالم و فاضل و کمالی بوده و مدتی در مصر القاهره از زمرهٔ علمای معروف شمرده میشد . و بنا بر شبهه که از طرف حکومت مصریه در خصوص يك جمعیت پنهانی وطنیهٔ اسلامیه برو افتاده بود از طرف خفیه های پولیس در زیر ترقب و تجسس گرفته شده بود . شیخ موصوف مجبوراً قرار داده بدار الخلافه استانبول که از سالهای درازی مأواء و پناه افتادگان و شکسته گان شمرده میشد التجا آورده در آنجا يك اخباری بنام ( الهلال العثماني ) اول به ترکی و عربی ، و باز بعربی خالص و باز به ترکی خالص نشر نمود ، مقاله های آتشین او در مدافعهٔ اسلامیه خیلی دهشت آور بود. درینباره شیخ مشار الیه را بنابر مطالبهٔ دولت انگلیز دولت عثمانیه بدست حکومت انگلیز تسلیم نمود. دو نفر پولیسهای خفیه که خصوصاً از مصر آمده بودند بمعاونت پولیسهای حکومت عثمانیه بر اقامتگاه شیخ هجوم برده و اوراق و کتابهایش را دیده و بعضی اوراق و کتابها را با خود شیخ دستگیر کرده بمصرش برده محفوظاً در زیر محاکمه اش گرفتند.
بنا به این مناسبت بعضی اخبار ها مینویسند که در سنه ۸۰٤ هجری در زمان سلطان ( بیلدیرم بایزید ) خان که چهارم سلطان عثمانی بود ( قرا یوسف ) و ( احمد جلایر ) نام دو شخصی از ( امیر تیمور ) کورگان گریخته بدولت علیه عثمانی پناه آورده بودند. و امیر تیمور در مطالبهٔ تسلیم کردن آنها و یا راندن آنرا از ملك خود نامه بسلطان عثمانی نوشت ، غیرت و شهامت پادشاهی تسلیم نمودن پناه آورندهٔ خود را بدست دشمن قبولدار نشده جواب رد نوشت ، تا آنکه محاربه بمبادله و مقاتله منجر شده سلطان بیلدیوم بایزید خان مغفور آنهمه فلاکتها را بر خود گوارا ساخته ولی محمی خود را بدشمن تسلیم ننمود .
باز در تاریخ ۱۱۲۱ هجری پادشاه (اسوج) یعنی ( سویدن) در محاربه که با ( پتركبير ) بادشاه روس نموده مغلوب گردید و پتر از هر طرف اوردوی او را محاصره کرده راه را برو مسدود نمود ( شارل دوازدهم ) که پادشاه سویدن بود بدولت عثمانیه التجا آورده در زیر حمایت ( سلطان احمد خان ثالث ) پادشاه عثمانی پناه گزین گردید . ( پتر کبیر ) در رفع حمایت آن تشبث نمود . و به آن سبب در مابین شان محاربه در گرفت. درین محاربه عساکر عثمانیه عساکر روس را در کنار نهر (برت) سراسر مغلوب و منهزم ساخته يك رمقی مانده بود که ( پتركبير ) بدست عثمانیان اسیر بیفتد. ولی بتدبیسه هائی که زوجهٔ پترکبیر بکار برده بالطائف حیله محمد پاشا را
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.