Page 1513

صفحه ١٦ سال پنجم حريتاً هيجدهم ماه مارچ بدار دانيل حمله کرده بود و او باتفاق امير البحر ما که آنجا بود اين اطلاع فرستاد که حملهٔ عساکر بحريه و بريه با هم لازم است . و اين رأی را ارکان حرب در لندن نيز قبول کردند . وزير اعظم با آن حوادث که از ماه مارچ تا ماه اگست سنه ١٩١٥ ع در جزيره نامی گيليپولی بوقوع پيوست . هيچ اشارت نکرد، اما ميگويد که در اوائل ماه اگست گذشته حکومت انگليس يك فوجی عظيم از کوچه و دربه در جوار دار دنيل فراهم آورده بود. و لا محاله حمله های هولناك با توپهای بزرگ و فوق العاده از کشتیهای جسيمهٔ جديده بر لشکر ترکی نمودند . که تفاصيل آن عموماً از جرائد خوانان معلوم است . در انتهای کلام در مسئلهٔ جنگ دار دانيل ميخواهد که ملامت باشخاص بالذات مخصوصه عائد کند و ميگويد که :— اين رای خودم است که در اثنای اين جنگ با وجود بلنديها و پستیها (مظفریتها و هزيمتها) چنين جانسوز نا اميدی هيچگاه احساس نکردم چنانکه از عدم موفقيت ما در دار دنيل ! امکانات و علامات فتح و فيروزی چنانکه ما ديده بوديم و کسانکه در ميدان جنگ بودند ديده بودند . تنها بسيار و زياد نه بود بلکه متراکم و متزاحم بود . و نتائج مظهريت و مظفريت نصيب و زکار ما شدی — کو يا خارج از حيطهٔ شمار و بيان بودی — مظفريت ما در دار دنيل مسئله بلقان را حل نموده بودی — و امکان میلان يادگار بانجانب دشمنان ما را — ( چنانکه اکنون از شوره بختی ما واقعهٔ حقيقی شده است ) از قوت بفعل آمدن مانع شدی — و دار الخلافة عثمانيه را بمعرض خطر نی، موقع تسخير آوردی — و در همه عالم شرقی قوت و جبروت و عظمت و شوکت رول متحده ( انگليس و فرانس و روس ) را اظهر من الشمس فی نصف النهار کرده بودی !! . . خلاصة آخر ترين خبرها عساکر انگليز و فرانس بمهاجمات شديده عساکر مظفرهٔ ترکيه در دار دانيل تاب آور مقاومت نشده منهزماً و مقهوراً به ترکيه محاربه محدود شدند . در دار دانيل در وقت حاضر جنگ نيست لشکرهای دشمن اسلام کلياً از دار دانيل بيك سمت مجهولی بخريهای فرار گرديدند . در عراق عرب انگليزها شکست های پی هم خورده اند و تلفات عظيمی داده اند . عربها بك خدعهٔ حربيهٔ عجيبی بکار برده انگليز ها را بجاهای بسيار دور از ساحل کشيدند و چون دانستند که حال در موقع زد گاه رسيدند همان وقت از عقب و يمين و يسار لشکر انگليز را احاطه کرده عساکر مظاهر عثمانی برانها حمله کردند و دمار از نهادشان برآورده قريب است که بقية السيف شانرا در حدود بصره بدريا بريزانند . در نواحی عدن محاربات اسلام با انگليز شروع شده است . — حمله های متواتر سنوسيها از جهت غرب و سود آنها از جهت شرق بر مصر جاری ميباشد . — از صربها نام و نشانی باقی نمانده بقية السيفی که در البانيه و مانتينگرو پناه گزين شده اند تعقيب ميشوند . — عساکر متحدهٔ انگليز و فرانس در سالونيکا محصور و در زير تهديد ميباشد . — از قرار خبرهای که بآخر ترين دانه از طرف ايران رسيده بندر گاه ( کيلی ) از طرف جرمنها بشدت بومباردمان ميشود . — در ايران آتش جنگ و جدال مشتعل است . روس . جرمن . عثمان در ملک ايران زد و خور دارند . حکومت يك مسلك مستقيمی ندارد . اعلان سراج التواريخ جداول — و دوم زندگانی - وقايع هر قوم و ملت ( تاريخ آنست . ( سراج التواريخ ) آئينه حيات نمای ملت جليل افغانست . زيرا از آغاز تشکيل دولت بافتن دولت افغانيه عاليه بحث ميراند که برای حال و استقبال ملت بهترين درسگاه عبرت ، و خوشتر ازين اشياء ملت تصور نميشود . هر فرد ملت را واجب است که يك نسخه از آنرا بدست آرند و مانند سرمايهٔ حيات در کتابخانه قلوب خودشان نگهدارند . علی الخصوص که کتاب مذکور به نيت خالصانه و خير خواهانهٔ استفادهٔ عمومی به امر و فرمان ذات اقدس و ارفع صفات بادشاه مقدس ما اعلیحضرت « سراج الملة و الدين » تأليف شده و در مطبعهٔ حروفی دار السلطنه کابل زيور طبع آرايش و تزئين يافته از جلد اول اين کتاب از ابتدای سلطنت خاندان دريشان ( درانی ) — يعنی از آغاز تأسيس و استقلال دولت عليهٔ افغانستان تا ورود اعلیحضرت امير کبير امير دوست محمد خان مرحوم جنت مکان از هند در کابل بحث ميکند و جلد دوم آن از حکومت خاندان جليل الشان ( محمد زايی ) يعنی از ابتدای حکومت اعلیحضرت امير کبير دوست محمد خان تا به اول جلوس اعلیحضرت « ضياء الملة و الدين امير عبد الرحمن خان » طاب ثراه وقايع تاريخيه را جامع بوده بر کاغذ اعلا معروف به ليپ بطبع رسيده است . قيمت کتاب مذکوره با حسن و زينت و خوبی تجليد آن از قرار ذيل است نمبر (١) پشتی چرمی جرم اصواری دانه دار کابلی پخت چهره بندی جدول طلا بر کار نشان دولت و اسم کتاب از ورق طلای اصلی بسته بندی شده مبلغ شانزده روپيه پخته کابلی — نمبر (٢) پشتی مقوا رويه گيره ماشی چهار گنج وزير جره، فرمه سياه واسم کتاب و نشان دولت ورق طلاء جله سيزده روپيه پخته کابلی — نمبر (٣) پشتی مقوا رويه گيره لاجوردی چهار گنج و زرميش ميشی سرخه کالی پخت حاشيه و اسم کتاب و نشان دولت ورق طلا جله جزء بندی شده يازده روپيه پخته کابلی و ده شاهی — نمبر (٤) پشتی مقوا رويه ابری چهار گنج وزير جرم ميشی کابلی پخت حاشيه و اسم کتاب و نشان دولت ورق طلا جله کوته بندی ده روپيه پخته کابلی و سه شاهی — نمبر (٥) پشتی مقوا رويه ابری سرخ چهار گنج وزير گير سياه اسم و نشان دولت ورق طلا جله کوته بندی شده نه روپيه پخته کابلی و يازده شاهی — محل فروخت در قصر ارك مباركه از تحويل خانه جناب محمد ولیخان سرمهردار در بازار از گل احمد دکان عبدالله خان — چون کتاب مستطاب سراج التواريخ چهار جلد ميباشد اگر در يك وقايه و شيرازه ميشد حجم کتاب موصوف کلان ميشد لهذا اعليحضرت شاه والا امر نمودند که جلد اول و دوم در يك وقايه شيرازه شود و جلد سوم و چهارم آن که هنوز در زير طبع ميباشد و پس از انکه از طبع بر آمده مقوا کرده شد انشاء الله اعلان فروش آن نشر کرده خواهد شد فقط در چاپخانهٔ حروفی دار السلطنه کابل طبع گرديد . هر مقاله هائيکه دستخط ندارد از طرف مدير و سر محرر تحرير ميشود . محمود طرزی