Page image — the source of record
Machine transcription
صفحه ۶
که در بر علاقه افغانستان سراهای پخته تعمیر شوده و موترها بران جاری شود، و سیم های تلگراف نیز ایجاد کرده شود. این هم یک مدح شبیه الذمی شمرده میشود. زیرا از انچه میگه نامه نگار پایونیر ذکر میکند یکی جناب لوی ناب صاحب است که ایشان از ذوات بسیار محترم قدیمی دولت افغانیه است که در زمان امیر شیر علیخان مرحوم نیز از رجال مشار بالبنان دولت شمرده می شدند، و وقتیکه بهندوستان آمده بودند بستن شریعت شان از بستن تعلیم و تحصیل مکتب گذشته بود. جهاز امین النفس صاحب یعنی کوتوال نیز در هیچ مکتبی از مکاتب هندوستان تحصیل نکرده اند. پس چون این قضیه معلوم شد باید دانست که علم به دو قسم است یکی (موهبی)، و دیگری (تحصیلی). ما مردم افغانستان را اعتقاد کامل برین است که علم موهبی هست. پادشاه مقدس محبوب القلوب ما بعلم موهبی عالم ازلی مظهر میباشند. همه آثار ترقی که دیده میشود از فیض اقدامات مجدانه نفس نفیس خود ذات شاهانه است که در وطن عزیز ما بروی کار آمده است. و همه سرداران و منصب داران، و علما و اشراف و بلکه همه ملت افغانیه این اقدامات شاهانه را برای دولت و ملت و وطن مفید داشته پیروی پادشاه خودشان را کرده اند. و تا بحال هیچ فرقه مخالفی که بر ضد رایی و فکرت شاهانه حرکت کرده باشند نه دیده شده و نه شنیده شده. مغرورین مذکور محض به پیاده رحم و مرحمت شاهانه خواسته شده اند نه برای ترقی ملک. حالا از این سخنان پنیرنگ آمیز انتریکه ریز رفیق به عصر خود گذشته بر فقره آخری اعتراف حقیقت شان بیایم که میگوید: (( در حقیقت حالت موجوده افغانستان خیلی دل چسپ و این خوش نصیبی امیر صاحب است که حالت ممالک محروسه شان از آمیزش ماده و فتنه و شر بهتر است و هیچ کمیٹی اتحاد و ترقی مانند دولت عثمانیه در افغانستان موجود نیست که برای حکومت مطلق العنان امیر صاحب باعث تهدید و ترجیب باشد )) آفرین ای نامه نگار! این سخن شما را تردید نی بلکه تصدیق میکنیم. تنها این قدر میگویم که خوش نصیبی افغانستان است که خداوند عالم مانند اعلیحضرت (امیر حبیب الله خان) یک پادشاه دیانت همراه خیر خواه و دانشمندی به آن خطا فرموده.
نمبر ۱۰
آخر ترین فقره اخبار پایونیر این است که میگوید: (( و اگر امیر صاحب ملایانرا در خیز اختیار خود حفاظت کردند هر مجستی یعنی اعلیحضرت در حصول آرزوهای ترقی و اصلاح کامیاب خواهند شد )) در جواب این فقره شان همین قدر گفته میتوانیم که هر مجستی یعنی اعلیحضرت ما به این رهنمائی و نصیحت نامه نگار پایونیر احتیاج ندارد. فقط
حوادث خارجيه
در میں عبرت
اجمال احوال سيامنى استانبول
اختلافات و مناقشات سیاستی فرقه های مختلفه ملتی دوام میورزده (فرقه اتحاد و ترقی) و (فرق حریت و ائتلاف) بهم هیچ اتحاد و ائتلافی ندارند، و از این سبب از ترقی و تربیت نیز هیچ استفاده نمیشود. از مطالعه اخبارهای استانبول چنان معلوم میشود که جناب صدر اعظم سعید پاشا یک شخص بسیار داهی سیاسی فاضلی میباشد. و یقه او غیر تا به بسیار جد و جهد در باب اصلاح امور دولت کوشش میورزد. صدر اعظم میخواهد که فقره (۳۵) قانون اساسی اصلاح و تعدیل شود. یعنی بحضرت سلطان المعظم اختیار است واسع تر و اقتدار افزون تر ازین وقت حاضر داده شود که آن اختیار هم عبارت از اختیار فسخ کرد و توانستن مجلس میباشد. فرقه اتحاد و ترقی این رای را قبول میکند. فرقه حریت و اختلاف بر ضد آن غوغاها، و نمایش اجرا میکنند. یک هرج و مرج، یک قیل و قال است که دوام میورزد از هر جهت فرقه اتحاد و ترقی بسبب یار بودن حکومت با آنها غلبه خواهند کرد. و هم حرکات شان معتقد لانه تر و معقول تر معلوم میشود. اما فرقه حریت و اختلاف از هر حرکت و هر نخوان کلام شان اغراض شخصی، و بعضی حرکات خفی پدیدار است. والی اصل چنان معلوم میشود که ملت نجیبه عثمانیه هنوز بدرجه که لازم باشد لیاقت و قابلیت (مجلس مبعوثی) را پیدا
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.