Page 122

صفحه ۳ نمبر ۱۰ این است که ذات اعلیحضرت بادشاه دل اگاه دریای اکتناه خرد انتباه متقدس معظم ما نه آغاز جلوس میامن مانوس همایونی است ایشان این نکات دقیقه دیده را در زیر نظر مطالعهٔ الهی همایونی در آورده در باب اتصال و اون ممالک محروسهٔ ممالک شاهانه شان را بواسطهٔ سرکهای منتظم پخته با یکدیگر بصرف فرمودن همت جهان قیمت همایونی بذل لطف و مرحمت فرموده اند ۰ در اول مرا اصلاح و انشای سرکهای نفس پای تخت سلطنت عالیه و اطراف و جوانب شهر را بیک وضع بسیار دلنشینی اراده فرموده در اندک مدتی همه قصر ها و منتزه گاهها بها اطراف شهر عزیز با سرکهای پختهٔ بسیار متین دلنشین موتر رو با نفس پای تخت ارتباط یافت ۰ ص سرکهای پای تخت سلطنت اسلامیه کابل از چنان سرکها نیست که در هر هر جا امثال آن دیده شود ۰ با حسن های خداداد که صنعت کار طبیعت بصورت بسیار فراوان او را بکا نے به این بقعهٔ شریفه عطا نموده پرکار په کار مهندس نیز ضم و علاوه شده چنان سرکهای لطیفی بوجود آورده از هر دو کنار در زیر سایهٔ درختان بید و چنار و جویبار لطافت نثار تا مسافهٔ بسیار بیک وضع فرحت نثاری محدود شده رفته است ۰ علی الخصوص اگر بعضی از این سرکها را یک باغچهٔ صفا آماده بگویم نیز جا دارد مثلاً سرکی که از دروازهٔ بزرگ ارگ مبارک تا به جامع شریف بزرگ ( عید گاه ) ، و باز از آنجا تا بجد چهار رائی که در قریب ( دروازهٔ لاهوری ) محدود شده میباشد چنان یک سرک با صفا نیست که منظرهٔ پر لطافت آن دلها را یک سرور و نشاطی معلومی می سازد ۰ سرکهای پختهٔ منتظمی که در حوضهٔ ( چهار دهی ) تا بقصر ( چهل ستون ) و ( جنگل باغ ) و ( مهتاب باغ ) و غیره ساخته شده از چنان سرکها نیست که بساعت با مسافه را در میان باغها و جنگلهای پر از میوه های رنگارنگ و آبشار ها و گلزار های شوخ و شنگ ره پیمائی نموده است ۰ سرک پختهٔ موتر رو قصه های بیقصور ( سهیل ) و ( دستک ) بنان ، و ( بیک توت ) وغیره نیز چنان سرکهای دلکش با صفای نزاهت پیرا نیست که انسانها در ظرف یک چند ساعت با عرابه ، و تقریباً بطرف یک ساعت با موتر در موسم بهار تابستان از یک هوای بسیار گرمی بیک موقع بسیار بلند و خوش هوای بسیار سردی میرساند ۰ حالا بیائیم بر سرکهای بسیار مهمهٔ جسیمه که پای تخت سلطنت سنیه را با ولایات ممالک ما نه رابطه نموده است : مهمترین این سرکها مانا سرک راه جلالی آباد است که از حد چهار راهی دروازهٔ لاهوری کابل آغار کرده بر گرامی دوستی و خاک جباره و باریک آب ، و جلدک ، و سرخ پل ، و غله ، و باولی بجلال آباد مواصلت نموده است ۰ این موضع با اینکه مذکور گردید هر کدام یکیک منزلی است که استراحتگاه های قافله ها میباشد ۰ فاصله ما بین منزلها سر هم تقریباً شش کرو مسافه میباشد که عبارت از یک منزل پادشاهیست در هر منزل برای شرف نزول موکب همایونی عمارتهای بسیار مکمل بنا یافته است که همه لوازمات معیشت معیت همرکاب همایونی را به بسیار خوبی کفایت میکند ۰ این منزلهای همایونی حقیقتاً از عمارتهای بسیار دلنشینی شمرده میشود که به ترتیب بنده گی که خود ذات اعلیحضرت همایونی امر و تعلیم فرموده اند بنا یافته که اصل عمارت عبارت از یک دالان طعام خوری و یک دالان نشیمن و او تاقهای متعدد خواب و توالت وغیره ، و بر نڈا های مشکل میباشد ۰ در یک جهت این عمارت به ترتیب بسیار منتظم بیت الخلا ها ساخته شده است که برای معیشت همرکاب خاص همایونی مخصوص است ۰ لطف دیگر این منزل های همایونی این است که اکثر عمارات آن بیک طرز و بصورت معماری بنا یافته که انسان در اکثر آن مشتبه میشود ۰ این عمارتها که بیان گردید مخصوص نزول مرکب همایونیست ۰ غیر ازین در هر منزل ( رباط ) ها بنا یافته که بشکل یک قلعه ساخته شده قافله از یک دروازه داخل این رباط میشود ۰ دورا دور این رباط با او تاقهای مکلفی برای بود و باش مسافران در دندگان احاطه شده است مسجد ، آب ، چایخانه دیگر و دکانهای ارزاق و غله برای دفع احتیاج مسافرین موجود است که به نرخ بوم مسافران گرفته میتواند ۰ ولی خانه های جنونیت مسافرین مفت در رایگان است ۰ این سرک که شمه از راحت منزلها آن بیان گردید خیلی متین و منظم یک سرک پختهٔ موتر رو ایست که به اصول مهندسی بسیار درستی ساخته شده است ۰ و بسی شنیله ها و دره ها و کوهها و پستیها و بلندیها را قطع کرده ، و با بعضی پلهای بسیار متین از روی بعضی نهر ها مرور نموده شهر جلال آباد را بدار السلطنهٔ کابل مربوط گردانیده است ۰ در جلال آباد این سرک بر دو شعبه منقسم شده است که یکی از پل جسیم آهنین در ته گذر کرده قلعهٔ سراج ایالت امکان را بجلال آباد مربوط گردانیده و یک شعبهٔ آن تا بر از که محدود شده طریق مراودهٔ پشاور را در زیر امنیت گرفته است ۰