Page image — the source of record
Machine transcription
صحیفه ۳
سال چهارم
شماره ۱۹
اتمام پذیرفته یکجای بلندی برای نظارت جلیله معارف ساختند برمیز گذاشتند بعضی تحریرات و عرایض را که عبارت از کار امروزه است هم
ساعت ۱۰ بجه و ۲۰ دقیقه را نشان میداد که اوضاع جمعیت منتظر شریف معین السلطنة صاحب را اعلان نمود منهم معیت دیگران فی الحال اشرف استقبال شان مشرف شدم که حضرت افخمی بسواری موثر تشریف آورده بودند و جمعیت شان جناب ایشیک آقاسی صاحب حضورشان که مفتش عمومی مکاتب است و منشی انجمن معارف حاضر بودند چون بدايره دومین داخلی مدرسه شاهی ) که طلبه و معلمین شان به ترتیب مناسب منتظر ایستاده بودند ) تشریف آور دید از طرف ممکن يك سلام صمیمانه خلوصیت کارانه به ( پولی ) يك مأمور ( ورزش ) که افغان است ادا و از طرف حضرت عالی بودند آن سر افراز شدند.
حضرت عالی برجای مخصوص شان نشسته ملای حضور همایونی جناب مولوی عبدالرؤف خان) و سر رشته دار مکاتب ابتدائی و سررشته دار مدرسه حبیبیه و دیگر نظری و عموم شاگردان و معلمان و غیره را که پیشروی شان در صف احترام بودند به احوال پرسی مفتخر فرمود و از طرف آنها بيك و لوله شوق ورائه مراسم افتخار نجا آورده شد
( خطاب بعموم )
حضرت علی افخمی پیش میز یا ایستاده از خرابی و ابتری طرز تعلیم سابقه سخن رانده فرمودند: و اصول تعلیمی سابق در اختیار وطن عزیز ما افغانستان جاری بود. آشکار است که طرح خراب و اصول لا یعنی داشت که کسی منکر آن نیست ، یک و د برای (۱۰) (۱۲) نفر طالب هانه کتاب های مختلفه بلكه علوم غیر مؤ تلفه سبق می داد ، وقت ضایع ، حواس پریشان می شد و فایده هم هیچ نمی شد از يك علم بادو علم بسبب شرحها وحاشيه ها وحاشية حاشیه ها ده دوازده سال درس میگفت . من خود قریب ۱۰ بار انوار سهیلی را بخیر استاد از سر تا پا خوانده ام که باز هم نمی فهمیدم، ازین طرز غلط واصول دگرگون همان بود که افغانستان هیچ ثمره ندیده بلکه ضرر یافت، بسیار وقت ها در چنین درس ها گذشتان که آنوقتها را وقت خواب بگوئیم یعنی ایشان بخواب بودند لهذا قيله اعظم اقدم اعلیحضرت بادشاه بیدار ترقیخواه بادار بسیار مقدس آگاه ما این خواب عمومی را دیده به تحريك و تأسيس مكاتب طرز جدیده ملیده فیض باز صبح سعادت و بیداری و ملت خود شدند. ما هیچ گونه زبان تشکرات نداریم که سز او ار و لایق این نشبت بسیار عالی و مفید اعلی حضرت همایونی شان باشد این طرز تعلیم بسیار مفید وبكم مدت حاصل می شود. به که عمر را در نحو صرف می کنند آخر هیچ خبر نداشته می باشد. ( از میندا مری که نبود خبر میرا ) ه ازینرو ما به پیروی بادار اقدس افخم اعظم خود افتخار
کرده و در درستی مکاتب سابقه کوشیدیم چنانچه طرز تعلیم سابقه را از اولاد و من خود يك قلم منع کرده مکاتب آنها را جداگانه و استادان و سرد شده و انتظام درست نمودیم همچنین که در درستی طرز سابق تغیر کردیم در جاهای سابقه شان که مساجد معبود بر حق بود ولی بسبب اطفال و ملا مکتب شده بود تبدیل نموده، مسجد را از خراب کردن محفوظ داشتیم .. پس از ان مأمورین مکاتب ابتدائیه را مخاطب فرموده در باب تربیت و اخلاق طلباتا کیدا کیدی کرده، معلمین شان را از اخلاق سبه طلبا اگرچه بیرون مکتب باشد مسئول قرار دادند . و از حاضری اطفال تحت فرموده سعی بسیاری در باب حاضر شدن شان امر کردند و احوال حاضرى شانرا کمتر یافته و ابتدا بودن آنرا بیان کرده برای آینده سعی بر حاضری را شدید امر فرمودند و در نجا خطاب بر رشته دار بود)
(عرايض)
بعد ازین بعضی عرایض تقدیم و بعضی امور اجرا پذیر شد که بعضی از آنها را از قرار ذیل مینو بسیم :
(۱) يكبر قه ملایان عرض نمودند که قبل ازین طلبای این مکان مبارکه ابتدا ئیه پیش ما ملاها در جد سبق میخواندند . والحال چون آنها در مکاتب ابتدائی داخل شده اند ما که غیر تعلیم دیگر هیچ کاری کرده نمی توانیم بیکار و بی نخواه مانده ایم زیاده از حضرت من له الأمر است.
در این بین رشته دار مکاتب ابتدائیه عرض کرد که چون اطفال قابل تعلیم در دار السلطنه کابل بسیار زیاده می باشند و این دوازده مکاتب ما که هنوز پنج مکتب آن تاسیس شده است پیچگونه گنجایش ندارد ، لهذا باین شرط ما ايشا را اجازه مكاتب خصوصی خواهیم داد که
(۱) نصاب تعليم وطرز تعليم قرار مکاتب دولتی باشد.
(۲) مکاتب ایشان تهیه مکاتب ابتدائیه دولتی باشد.
(۳) هر طالب العلمی که را بر درجه از درجه های مکاتب دوانی باشد آنرا در مکاتب دوانی فرستند و نزد خود نگاه ندارند
(٤) این مكاتب تحت نكرانى مأمور مکاتب دولتی باشد.
(۵) در مسجد باید به طلبا تعلیم داده نشود، تا مسجد خراب نشود .
در غیاب حضرت افخمی به منشی مجلس معارف میرزا محمد عمر خان فرمودند که اینرا برداشت خویسید که در انجمن معارف در اثبات مذاکره شود .
(۲) دوم يك نفر ملاكه معلم مكتب خصوصی جناب مستوفی الممالك صاحب بودند پیش شده و یکند نامه عريضة مستوفى صاحب هم تقدیم حضور شد. که جناب مستطاب مستوفى الممالك صاحب يك مكتب رامعه همه او ازمانش بر رقبه خود گرفته اند. از نخواه
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.