Page 1102

صفحهٔ ۱۳ سال چهارم شمارهٔ ۱۴ سلطنت را برقرار داشته بتواند، و عثمانیان بدون مدافعه از طرف خود يك اقدام و تشبثی در توسیع دادن حدود مملکت درینقدر مدت نکردند، مگر درین حرب حاضر که متجاوزانه اشتراك ورزیده است. اینست که دولت علیه عثمانیه را همین ابطال و شجعان بحثهای اوج خروج رسانید و نام هر يك ازین سلاطین مجاهدین بالتمکین، و اساطین دین متین حضرت سیدالمرسلین تا مادام القیام بر صفحات تاریخ عالم ثبت و نقش خواهد ماند باعث ترقی هر قوم و ملت جد و جهد ذاتی خود آنست. و انسان تا خود به يك امری اقدام نورزد ظاهر است که آن کار خود بخود سر انجام نمییابد. ملا این مقالهٔ عاجزانهٔ خود را بنا بر ملاحظهٔ کاکثراهالی وطن عزیز ما از تاریخ ترقیات برادران دینی خود عثمانی، کمتر وقوفیت و اطلاع دارند نوشتیم تا از بعضی تشبثات مهمی که ترکان بهادر در اعلای کلمة الله و دین حضرت خاتم الانبیا علیه افضل الصلوة و التحایا کرده اند با خبر شوند. «هذه تذکرة، فمن شاء اتخذ الی ربه سبیلا». (عبدالرحمن محرر اداره) حوادث خارجیه قبل ازین گفته بودیم باز هم میگویم که زنده گی اخبار به خبر است. ذرایع خبر رسانی تلگرافها، تلفونها، داکهای منتظم است. مملکتهای مجزا و تنها که در میان کهسارها محصور و محفوظ مانده، و از ذرایع هم محروم باشند چه خواهند کرد؟ مقصد از مملکتهای مجزا و تنها آنست که از بندر دریائی محروم باشند. آنچنان مملکت بيك خانه میماند که از چار طرف دیوارهای ماف و يك سقف آن در راست باند شده هیچ يك روزنه، و منظره، و پنجره را مالك نباشد که از ان به بیرون خانه خود يك نظری انداخته بتواند. چه مدهش حال! علی الخصوص که راه رفت و آمد، و اختلاط و ارتباط هم خیلی محدود و بسبب بی اسبابی و کم آلاتی مفقود مانده باشد! هرگاه از جهت بلوچستان يك منظره و پنجره را مالك میبودیم البته دنیا را دیده میتوانستیم!... ما این نظریهٔ خود را از جهت سیاسیات دولتی محاکمه کرده نمیتوانیم. زیرا آن يك چیز است که با وجودیکه یگانه سرمایهٔ بسط مقال، و فرزانه مشاجرهٔ قبل وقال اخبار نگاری باید شمرده شود. ولی چه فایده که خامهٔ عجز علامه قوت و قدرت تحریر را در آسیاب در خود نمیتواند ببیند!... این اظهار افسوس و حسرت ما محض منحصر به اخبار ما و فقدان خبرها برای آنست و بس. قبل از محاربهٔ منحوسهٔ حاضره اخبارهای گوناگون عربی، ترکی، امریکایی و غیره برای ما میرسید که از انسب خبرهای مختلفه و متنوعه رنگا رنگی بنظر قارئین کرام خود عرض کرده میتوانستیم، حالانکه از آغاز حرب آن اخبارها بما نمیرسد. و تنها به ترجمه های اخبار های اردو و بعضی انگلیزی که از هندوستان می آید قناعت مجبوریم. اینست که درینیاز به بعضی اخبار های ایران دستیاب شده، و «کل جدید لذیذ» گفته عیناً به نقل خبرهای آن پرداختیم. اگر چه یکقدری کهنه تر است، اما چون حمامهای مرجع و مساله دار سانسوری را خورده خورده دل زده کی حاصل کرده ایم از آرو بيك طعام جدیدی که اگر به یکقدری باسی هم باشد - باز اخبار خود را محتاج یافتیم. • تنقل فقهات الهوا في النقل • منقول از جریده نوبهار مدیعة طهران کیفیت ورود عساکر عثمانی به تبریز شب روسها از کنار عالی عالی حرکت کرده رفتند سه ساعت بغروب پیشقراول قشون عثمانی بدین ترتیب وارد شدند: (بدون اینکه از طرف ایالت خبر پیشواز بدهند) ملت با کمال شوق و شغف يك پیشواز و استقبالی نمودند که تا کنون کسی ندیده بود و از عهده تقریر من خارج است کاش خواننده میبود و میدید و غبطه میبرد ارامنه بی دست و پا که در شهر مانده بودند جمعیت نموده با بیرق سه رنگ ایران و يك بیرق هلال احمر و با فرانی استقبال نمودند) ابتداء مکرم الملك و ابراهیم پاشا در کالسکه ایالتی نشسته پس ازان مختار بيك در يك قایتون و متعاقب آنان یکهزار و دویست نفر قشون که نظامی بوده و مابقی اکراد بودند ورود نمودند هنگام ورود ملت از شادی دست بهم میزدند قشون عثمانی سلام و صلوة صدرا بلند مینموده و ملت هم تأمین می کردند. در واقع باندازه باشکوه و اجلال استقبال شده و وارد شهر شدند که هر بیننده از کثرت شعف میخواست بگرید. ارامنه بالای بامهای خودشان تمام بیرق ایران نصب نمودند ابراهیم پاشا مستقیماً منزل ایالت رفتند و شب هم مهمان بودند سوارها در کاروانسراها منزل نموده اند. در هر حال هر چه میخواهم شغف ملت تبریز را در این موقع مختصر نموده و کمتر بنویسم قلم خودش بی اختیار این شغف را مینویسد، و در واقع امروز عید دوم ملت بود (رفتن دشمن - آمدن دوست) قزاقهای ایران که روز پنجشنبه به نماز آمده بودند و ایالت آنان را به باسمنج فرستاده بود عصر روز همه بر حسب اخطار ایالت وارد شدند ولی کلاهشان نشان دولت ایران داشت - اداره نظمیه را که روسها نشسته بودند حالیه یکتریکی بیرق دولت ایران را نصب نموده و خودش در انجا نشسته است امروز آذربایجان آذربایجان تازه بود. روز گذشته چنانچه عرض شد جمعیت زیادی در شاه در خانه