Page 166

تحفة الامان فى سيرة النعمان حصة اخرى (165) مبحث روايات موضوعه ومتصرفه بودند از هزارها احادیث موضوعه واغاليط وضعاف و مندرجات وغيره بروملو بود وتا ان زمان امثال بخارى ومسلم دیگر اشخاصی نیز وجودند اشتندتا در انتخاب احادیث صحيحه بذل مقدرت می نمودند تنها مهمات فقهیه ومسائل دینیه امام ابوحنیفه را برین وادار نمود که بنیاد تنقید وتحقیق را در احادیث بگذارد وبرای ان اصول وضوابطی را اساس نهد — قواعد وضوابطی را که وی برای تنقید احادیث اصول قرارداده بود در ان فرصت بسیار سخت پنداشته می شد چنانچه محدثین بهمین اورا مشدد فی الروایه لقب نهاده اند ويك وجه نهايت — قوى قلت الرواية وی نسبت بدیگر محدثین همین تشدد در راویه او گفته میشود — واز عجایست که علامة — ابن خلدون — می نویسد [ والامام ابو حنفیه انماقلت روايته لما شدد فى شروط الرواية والتحمل — ] یعنى امام صاحب بدینواسطه كمتر روایت نموده که وی برای مرویات شرائط شدید غیر قابل تحمل را گذارده است ] اولین خیال اجمالی که برای حضرت امام صاحب نسبت باحادیث بخاطر رسیده اینست : — احادیثی که صحیح باشند وبثبوت قوى وسند كافى صحت ان درست ايد قليل واندك اند — اگرچه این اواز ومفكوره وی که محض نتيجة جدت طبع ودقت فكر اوست در ابتداء تايك اندازه يك صدای غیر مانوسی بود وبهمین وجه برخی از اهل حدیث بمخالفت شدید وی برآمده اند لاكن امام صاحب بر اظهار این خیال خویش مجبور بلکه معذور بودند و این رای اوشان حیثیت مقلدانه را داشت و وی با كثری از شیوخ مشهوره ان زمانه ملاقات ورزیده از سرمایه احادیث انها استفاده حاصل کرده و بدرسکاهای حرمین شریفین بسالهای سال مشمول شده و از علمای اعلام وارباب روايه بصره وكوفه اطلاعات مهمی بدست آورده از اوصاف ذاتى واخلاق وعادات واطوار آنها كاملاً — استحضار داشت غرض آن شروط واسباب که برای قایم نمودن رای مجتهدانه درین مسئله اثباتاً ونفياً در کار بود تمام آن در وجود مسعود وی موجود بود — ويك سبب بزرگ خیال او این امر نیز پنداشته میشود که این مسئله به پیرایههای مختلفه در خاندان تعلیمی او بطور ميراث يكى بعد از دیگری بوى