Page 165

تحفة الامان في سيرة النعمان حصه اخری (١٦٤) مبحث روايات موضوعه ومتصرفه مثوبات بسیار احادیث را ز طرف خویش وضع نموده اند چنانچه حافظ زین الدین عراقی می نگارد : - « که امثال این احادیث بیشتر برای اعمالی، ودین اسلامی ضرر و نقصاناتي را فراهم آورده است زیرا که مرویات آنها چون اشخاص ثقه و متورع و پارسا بودند زیاده تر در معرض قبول و اجراء امده اند مابعد ازین از یادات و اندارج احادیث موضوعه با کلام مصطفویه نوبت به مساهلات و غلط فهمی ها و بی احتیاطی های مدرسین و معلمین رسید و بسامقو لات ضعیفه بالاقصد و اراده طرف رسول الله منسوب گشت ـ بعضی محدثین چنان عادت داشتند که همراه احادیث تفسیرش را نیز بیان نمی نمودند ، و عموما الفاظ و ادات تفسیر را محذوف نموده سامعین را بمغالطه می انداختند که انها تمام تقریر اورا از جمله احادیث مرفوعه می پنداشتند جای تعجب است که امثال این مسامحات از ائمه بزرك اين فن نیز بوقوع پیوسته است ـ بامام زهری که استاد امام مالك است و يك ركن اعظم احادیث شمرده شده علامه سخاوی مینویسد كه كذا كان الزهرى يفسر الحديث كثيراً وربما يسقط اداة التفسیر : ـ یعنی همچنین امام زهری اکثریه بتفسير احادیث می پرداخت و از میان ان ! حروفی را که از آن تفسیر نمودن معلوم می شد ، میگذاشت و همچنین وکیع اکثریه مطالب عمده حدیث را محذوف نموده و یعنی گفته ، خلاصة مطلب آنرا بیان می نمود و در بسا مواقع از ابتداء حصص تفسير به لفظ یعنی را محذوف نموده تفسیر را با اصل حدیث مخلوط میکرد و سامعین را در اشتباه می افگند که آیا این هم از جزو حدیث است و یا خیر ؟ در کتب اصول حدیث و رجال امثال این بسیار موجودند که اگر ما بتذکار آن بپرداز یم سخن بطوالت میکشد - . يك افت بزرك ديگر دران مواقع تدلیس اہم بود که اکثری از ائمه معظم مرتکب آن میشدند و بواسطة تدليس در اتصل اسناد بالکلی اشتباه کلی می افتاد و علاوه بر این دیگر بی احتیاطی ها نیز بود که تفصیلات آن در کتب احادیث خوبتر مذکورند - . الغرض آن دفاتر احادیثی که در زمانه امام ابو حنیفه بپایه تکمیل رسیده