Page 160

تحفةالامان في سيرةالنعمان حصۀ اخرى (١٥٩) حضرت امام مجتهد اول بود چطور آغاز و در دوره های مختلفه بکدام کدام پیرایها تبدیل وتغیر یافت ازین تصویر اندازۀ این امر بخوبی کرده میشود که تا کدام اندازه در فن حدیث ضرورت تنقید ورأی و اجتهاد میباشد و امام ابوحنیفه را بدین لحاظ در بین تمام معاصرین او چه امتیاز بوده است . اگرچه سلسلۀ اسناد و روایت در زمان مبارک حضرت رسول الله ص و خلفای راشده آغاز شده بود لیکن تمام مرویات آن فرصت بصورت قدرتی وبلباس ساده کی بود زمانه نخستین بعثت تا سال سیزده هم نبوت باندازه پر آشوب بود که صحابه کرام تنها در حفاظت جانهای خویش کوشان بوده برای شان موقع اسناد روایت امکان نداشت وبنا برهمین ضرورت وداعیۀ فرایض واحکام شرعیه نیز کم بود ماسوا از نماز دیگر چیزی فرض نگشته بود زیرا که با وجود زحمات ابتدائیه که برای جمعیت اسلامیه از هرطرف عائد بود ، تکلیف دیگر فرایض بالای اوشان يك گونه تكليف مالا يطاق پنداشته میشد و نمازها نیز مختصر بودند تنها در ظهر وعصر وعشاء دو دو رکعت فریضه را می گذاردند نماز های جمعه وعیدین قطعاً دران موقع مفروض نشده بود ، در سال سیزده هم بعثت که سنۀ هجری بود روزه فرض گشت و در سنه ٩، حج واجب آمد و در همین سال بنا برقول علامه ابن الاثیر زکات نیز فرض شد [ در سال فرض شدن زکوة اختلاف است ] مطلب اینکه در ازمنۀ ابتدائیۀ دیگر احکام وروایات اسلامیه که علاوه برنماز باشد قطعاً صورت خارجی نداشت وعلاوه بران صحابه کرام بنا برحكم قرآنى از مزید سوالات در مستفسارات ممنوع هم شده بودند ، كه لا تسئلو عن اشياء ان تبده لكم تسؤكم عبدالله بن عباس میگفت که من هیچ قومی را بهتر از اصحاب حضرت رسول الله سراغ ندارم که آنها در تمام زنده گانی پیغمبر خویش تنها ١٢ مسائل را ازوشان پرسیده اند که تماما در قرآن موجود بود ، دیگر صحابه هم چنین میفرمودند .