Page 152

١٤٥ کامل میسازد علاوه برین مکتب در متعلمین یک اثر بزرگ شایان دقت را ظاهر میکند : همه‌میدانیم اس‌الاساس کون انتظام است، این عالم بزرگ را که از ذرات و امورات متناقضه تکوین شده است جز انتظام دیگر چیزی نگاه نداشته است، سردی و گرمی، خشکی و تری، سبکی و گران همه در عالم کون موجود است، موازنه و انتظام یگانه‌علت دوام اینها در مقابل یکدیگر گردیده است، ازین بالاتر اگر نظر خود را سوی افلاک معطوف سازیم می‌بینیم که سیر بزرگ در حرکت و دوام آنها نظام گردیده است و نظام یکی از صنعت‌های بدیع خالق جلّت عظمته در این عوالم می‌بینیم، از آنجمله حیات این مخلوق عجیب و ضعیف انسان است، شقاوت و سعادت وی وابسته بهمین سر است، ای نظامی که بر کل کائنات حکمفرما است، انسانیکه در حیات خود پابند یک نظام مرتب و معیّن نباشد، آرزوی هیچ اطمینان و فلاح را نباید بدارد کسیکه بیک نظام