Page 477

جلد اول ۴۶۱ کتاب ادب القاضی فایده قضا ظاهر کننده است نه ثابت کننده تخصیص مییابد قضا بزمان و مکان و دعوا فایده امر کردن سلطان قاضی را بناشنیدن دعوی بعد از گذشتن پانزده سال بعدها وفیه بعض مسائل الکتاب شانزدهم در بیان آنمدت است که بعد از ان دعوی شنیده نمیشود و درین باب ذکر شده است بعضی مسلهای سکوت القضاء مظهر لا مثبت ويخصص بزمان ومكان وخصومة حتى لو امر السلطان بعدم سماع الدعوى بعد حمة عشر سنة فسمعها لم ينفذ قلت فلا تسمع الآن بعدها (در مختار) لنهى السلطان عن سماعها بعدها (رد المحتار) الابامرا لا فى الوقف والارث ووجود عذر شرعی و به افتی المفتی ابوالسعود در رد المحتار حکم قاضی ظاهر کننده حق است نه ثابت کننده حق و خاص کرده میشود حکم قاضی بزمانه و بجای و بدعوی تا اینکه اگر امر کند پادشاه قاضی را بناشنیدن دعوی پس از گذشتن مدت پانزده سال قاضی نشنود آن دعویرا پس اگر قاضی شنید آن دوان که مدت پانزده سال بران گذشته باشد و حکم کرد نافذه جاری نمیشود آنحکم قاضی و من میگویم پس شنیدند درین زمان پس از گذشتن پانزده سال از جهت منع کردن سلطان از شنیدن دعوی بعد از گذشتن مدت پانزده سال مگر قاضی بشنود دعوی را بعد از گذشتن پانزده سال و بعد از نهی سلطان بامر نو از پاد بشنودین دعوی مکر بشنود قاضی اگر پانزده سال بدون مرپادشاه بشنود آن دعوی در مدت مذکور دعوای وقف و میراث را و در حال موجود بودن عذر شرعی مدعی را که مانع دعوای او باشد و برین مسله فتوی کرده مفتی ابوسعید وفى الحامدية فتوى من المذاهب الاربعة بعدم سماعها بعد النهى المذكور لكن هل يبقى النهى بعد موت السلطان الذى نهى بحيث لا يحتاج من بعده الی نهی جدید افتی فى الخيرية بانه لا بد من تجديد النهي ولا يستمر النهى بعده وبانه اذا اختلف الخصمان فى انه منهى او غیر منهى فالقول للقاضي ما لم يثبت المحكوم عليه النهى (رد المحتار) و نقل کرده است در فتاوای حامدیه فتوی از مذهبهای چهارگانه بناشنیدن دعوی بعد از مدت پانزده سال پس از منع کردن پادشاه قاضی را از شنیدن