{"book":"adl0016","page":477,"text":"جلد اول\n۴۶۱\nکتاب ادب القاضی\nفایده \nقضا ظاهر کننده است نه ثابت\nکننده تخصیص مییابد قضا بزمان\nو مکان و دعوا\nفایده \nامر کردن سلطان قاضی را\nبناشنیدن دعوی بعد از گذشتن\nپانزده سال\nبعدها وفیه بعض مسائل الکتاب شانزدهم در بیان آنمدت است که بعد از ان دعوی شنیده\nنمیشود و درین باب ذکر شده است بعضی مسلهای سکوت القضاء مظهر لا مثبت ويخصص\nبزمان ومكان وخصومة حتى لو امر السلطان بعدم سماع الدعوى بعد\nحمة عشر سنة فسمعها لم ينفذ قلت فلا تسمع الآن بعدها (در مختار)\nلنهى السلطان عن سماعها بعدها (رد المحتار) الابامرا لا فى الوقف والارث\nووجود عذر شرعی و به افتی المفتی ابوالسعود در رد المحتار حکم قاضی ظاهر کننده حق است\nنه ثابت کننده حق و خاص کرده میشود حکم قاضی بزمانه و بجای و بدعوی تا اینکه اگر امر کند پادشاه قاضی را\nبناشنیدن دعوی پس از گذشتن مدت پانزده سال قاضی نشنود آن دعویرا پس اگر قاضی شنید آن دوان\nکه مدت پانزده سال بران گذشته باشد و حکم کرد نافذه جاری نمیشود آنحکم قاضی و من میگویم پس شنیدند\nدرین زمان پس از گذشتن پانزده سال از جهت منع کردن سلطان از شنیدن دعوی بعد از گذشتن\nمدت پانزده سال مگر قاضی بشنود دعوی را بعد از گذشتن پانزده سال و بعد از نهی سلطان بامر نو از پاد\nبشنودین دعوی مکر بشنود قاضی اگر پانزده سال بدون مرپادشاه بشنود آن دعوی در مدت مذکور دعوای وقف\nو میراث را و در حال موجود بودن عذر شرعی مدعی را که مانع دعوای او باشد و برین مسله فتوی کرده مفتی ابوسعید\nوفى الحامدية فتوى من المذاهب الاربعة بعدم سماعها بعد النهى المذكور لكن\nهل يبقى النهى بعد موت السلطان الذى نهى بحيث لا يحتاج من بعده\nالی نهی جدید افتی فى الخيرية بانه لا بد من تجديد النهي ولا يستمر النهى\nبعده وبانه اذا اختلف الخصمان فى انه منهى او غیر منهى فالقول للقاضي\nما لم يثبت المحكوم عليه النهى (رد المحتار) و نقل کرده است در فتاوای حامدیه فتوی\nاز مذهبهای چهارگانه بناشنیدن دعوی بعد از مدت پانزده سال پس از منع کردن پادشاه قاضی را\nاز شنیدن","chars":1702,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0016/00477.jpg","first_page":1,"last_page":689,"title":"Sirāj al-aḥkām fī muʻāmalāt al-Islām ‏سراج الاحكام فى معاملات الاسلام ‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0016/477","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0016/canvas/477","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0016/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0016_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}