Page 348

جلد اول ۳۳۹ کتاب ادب القاضی ومن القسم الثانی اذا اختلف لاصحاب علی قولین ثم اخذا تابعد قولیہم وتركوا الاخر فحكم القاضی فایده بالمتروك ينقض عند محمد ومنه اذا وطی ام امرأته وحكم ببقاء النكاح ثم رفع لاخر يرد مسئله قسم دویم خلافه لم يبطله ثم ان كا الزوج جاهلا فهو في سعة وانكان عالما لا يحل له المقام (درمختار) فایده واز جمله قسم دویم است اینکه اگر اصحاب رضی الله تعالی عنهم اختلاف کرده باشند در حکمی بدو قول مسئله اول از قسم دویم بعد از ان مردم عمل کرده باشند یکی از ان دو قول و ترک کرده باشند قول دیگر ایشان را پس حکم کند فایده قاضی بآن قول ترک کرده شده ایشان حکم او می شکند نزد امام محمد رحمہ اللہ واز جمله قسم دویم است مسئله دویم از قسم دویم اینکه اگر شخصی جماع کرده بود با مادر زن خود و قاضی حکم کرد بباقی بودن نکاح آن مرد با زن او بعد از ان برده شد حکم او بقاضی دیگر که اعتقاد داشت خلاف آن حکم را باطل نکند آن قاضی دیگر حکم اورا بعد از ان اگر شوہر اونادان بود از باطل شدن آن نکاح پس او در فراخی است یعنی رواست او را گذران وزیستن بآنزن و اگر دانا بودر وانیست مر او را گذران وزیستن بآنزن فایده ومنہ مدیون اذا حجر لا يكون حجره حجرا علیہ وقال القاسم بن معن حجرة لو حكم مسئله سوم از قسم دویم به ثم رفع لاخر نقضه وقال اینفذ فلوحكم الثا به نفذ ولا ينقض (در مختار) واز جمله قسم دویم است اینکه اگر دین دار بندی شود بحکم قاضی این بندی شدن او منع کردن بتصرف میشود بر او در املاک او و گفته است قاسم پسر معن رحمہ الله که بندی کردن دین دار منع کردن بتصرف است براو پس اگر قاضی حکم کرد بمنع کردن او از تصرف بعد از ان برده شد آن حکم بقاضی دیگر بشکند آن حکم او گفته اند صاحبین رحمها الله تعالی که نافذ و جاری کند حکم اور اپس اگر قاضی حکم کرد بآن منع جاری میشود حکم او نمی شکند آن حکم ومنه مالوحكم حنفی بشفعہ لجارثمہ رفع نقضہ دہمربہ فایده مسئله چهارم از قسم دویم يتوقف على امضاء قاض ثان فان امضاه الثانی نفذ فليس الثالث ابطالہ وان ابطله الثانی بطل (رد المحتار) واز جمله قسم دویم است