Page 829

جلد چهارم ۸۲۰ کتاب الدعوی اذا کلمه بالابن مبسوط شمس الائمه) واگر دعوی نمود غلامی را کنیز فروخته شده را و باقی مسئله بحال خود بود صحیح نمیشود دعوای نسب او چنین است در کتاب محیط و اگر وطی کرد مکاتب کنیز سر خود را و حال آنکه ان پسر آزاد بود یا مکاتب بود بعقد علیحده ثابت نمیشود نسب او بله از او وقتیکه در و نگوی نگرد اند او را آن پسر فان عتق المکاتب و ملك هذا الابن يوما من الدهرصح الجارية بقيت سرية لولدها منه وصارت الجارية ام ولدا وان كان الابن ولد المکاتب في حال مكاتبته اوكان المکاتب قد اشتراه فولدت امة هذا الابن ولدا فاد المكاتب صحت عوته وصارت الامتہ ام ولده ولا يضمن مهرها ولا قيمتها لان كسب الولد المولود في الكتابته و الولد المشترى بمنزلة کسبه حتى ينفذ تصرفہ فيه كذا في المحيط (عالمگیری) پس اگر آزاد شد آنغلام مکاتب مالک شد آن پسر را یک روزی از زمانه با آن کنیز ثابت میشود نسب آن پسر از او و آن کنیز ام ولده میگردد مر او را و اگر آن پسر تولد شده بود برای مکاتب در حال مکاتب بودنش و یا آنمکا تب خریده بود او را پس آورد کیر آن پسر ولد را و دعوی نمود آن مکاتب نسب او را صحیح میشود دعوای او و آن کنیزام ولده میگردد مراد را و تاوان نمیشود مهر او را و نه قیمت او را زیرا که کسب ولید مکاتب که پیدا شده باشد در وقت مکاتب بودنش و ولد خریده شده بمانند کسب خود مکاتب است پس نافذ میشود تصرف او در ان چنین است در کتاب محیط قال محمدرح لواشترى المكاتب عبد الصغير افادعاه للولد لم تصح دعوته فان عتق المکاتب فيدعى لصحبة كذا في الحاوي (عالمگیری) گفته است امام محمد که اگر خرید غلام مکاتب غلام صغیر را پس دعوی کرد نسب انغلام را بخواجہ او روا نیست دعوا او پس اگر رستگوی کرد آنمکاتب خواجه او را در ان دعوی ثابت میشود نسب آنغلام از او و آزاد میشود چنین است در کتاب حاوی ولو اد ولد مکاتبته يثبت نسبته منحة ام لا ولان على المولى نفية الولد وعليه العقران جاءت بالولد لا كثر من ستة اشهر من يوم مكاتب وان جاءت لاقل من ستة اشهر فلا عقر عليكنا في الحاوي بنحو المكاتبه فانها دعت الكتاب ان كانت كل في بيلي واگر دعوی کرد