Page 167

کتاب عمومی ۱۶۲ جلد چهارم همچنین سوگند داده میشود در منع نمودن موهوب له بهر دهنده را از رجوع کردن چنانکه اراده کند هبه دهنده رجوع کردن را در هبه خود پس بگوید موهوب له که تو برادر من هستی و اراده کرده باشد بآن قول خود باطل کردن حق رجوع او را پس بدرستیکه سوگند داده میشود هبه دهنده را با جماع مشایخ رحمهم الله تعلی و اگر منع آورد از سوگند ثابت میشود منع کردن رجوع در هبه و ثابت نمیشود نسب ومن ادعى قصاصا فایده سوگند دادن در قصاص على غيره نجده وليس للمدعي بينة استحلف بالاجماع ثم ان نكل عن اليمين في مادون النفس يلزمه القصاص وان نكل في النفس حيس حتى يحلف ويقر عند ابيحنيفة رح (هدايه وتبلغ الاحکام) اگر شخصی دعوی کرد قصاص را بر دیگری و منکر شد مدعا علیه در حال اینکه نبود مدعی را گواهان سوگند داده میشود او با اتفاق مشایخ رحمهم الله تعالی بعد از ان اگر منع آورد مدعی علیه از سوگند کردن و قصاصی در غیر نفس باشد لازم می شود بر وی قصاص و اگر منع آورد از سوگند خوردن در قصاصیکه در نفس باشد بندی کرده شود تا که سوگند کند یا اقرار کند نزد امام ابو حنیفه رحمة الله ادعى المديون الابيضا فانكرالدام ذلك ولا بينة له على مدعاه فطلب يمينه فقال المدعي احل حقي في الختم ثم استحلفني له ذلك ( در مختار ) اگر دعوی کرد مدیون رسانیدن دین را بمدعی و منکر شد مدعی از رسانیدن دین و مدیون را گواهان نبود بر دعوایش و طلب کرد سوگند کردن مدعی را پس گفت مدعی که حاضر کن حق مرا در چیزی مختوم و مهر کرده شده و بعد از ان سوگند بده مرا هست بریز دای فایده ان امر قال بويوسف ح اربعة اشياء يستحلف الخصم قبل ان يسال المدعي ذلك احدام در چهار مساله سوگند داده میشود خصم را پیش از طلب کردن مدعی الشفيع اذا طلب من القاضي ان يقضي بالشفعة يحلفه بالله لقد طلبت الشفعة حين علمت بالشراء وان لم يطل المشترى ذلك وعند ابي حنيفة ومحمدج لا يستحلفه (عالمكيرية) گفته است امام ابو یوسف رحمة الله تعالی علیه که در چهار چیز سوگند داده میشود مدعی علیه پیش از طلب کردن مدعی سوگند دادن او را از قاضی یکی از ان چهار چیز نیست که شفیع قتیکه الطلب