Page 142

جلد چهارم ۱۴ کتاب دعوی اولا من سوال القاضي المدعي بعد انكار الخصم عن البيئة ليتمكن الاستحلا وانما تعتبر اقامتها بعد الانكار والاستشها من المدعي حتى لو شهدا بعد الدعوی والانكار بدون طلب المدعي لشهادة لا تسمع عند الطعاق رحمه الله تعا وعند غيره تسمع كما في العمادية فلو حلفه القاضي بغير طلبه ثم طلب المدعي التحليف فله ان يحلفه ثانيا كما في العمادية ولو حلف بطلب المدعي بدون تحليف القاضي لم يعتبر وان كان بمزيديه وفيها ثم بعد صحة الدعوى انما يستحلف فيما سؤى القصا بالنفس في موضع يجوز القضاء بالنكول وفي موضع لا يجوز القضاء بالنكول لا يجوز الاستحلاف ولا يستحلف الاب في مال الصبي ولا الوصي في مال ليتم ولا المتولي في مال الوقف (تكملة) واکر عاجز شد مدعی از حاضر کردن گواهان و طلب کرد سوگند مدعی علیه را سوگند میدهد قاضی او را بان دعوی و ناچار پست از طلب کردن مدعی سوگند دادن مدعی علیه را در همه دعوی ها و مشایخ رحمهم الله تعالی اجماع کرده اند بر سوگند دادن بغیر از طلب مدعی علیه در دعوی ہے دین بر مرده اگرچه مریض در حال مرض خود اقرار کرده باشد بان دین گفته است در اشتباه که صحیح تر نیست سوگند دادن در ان دینی که بمهلت باشد پیش از رسیدن وقتش و ناچار ست از پرسیدن قاضی مدعی را در اول از گواهان او بعد از منکر شدن مدعی علیه از دعوای او برای اینکه قادر شود ب وگند دادن و جز این نسیت که معتبر است گذرانیدن گواهان بعد از منکر شدن مدعی علیه و طلب کردن مدعی گواهی دادن را از شاهدان تاکی اگر گواهان گواهی دادند بعد از دعوای مدعی و انکار مدعی علیه بغیر از طلب نمودن مدعی گواهی گواهان