Page 34

جلد دوم ۲۹ كتاب الشهادة تا انکه اگر شاهد گفت که شاہدی میدہم بمانند شاہدی آن دیگر ہمراه من قبول کرده نمیشود شاہدی او و اگر گفت که شاہدی میدہم مانند شاہدی ہمراه خود در این مدعی را بر این مدعی علیه قبول کرده میشود شاہدی او و بہمین قول فتوی کرده شده است همچنین ذکر شده است در کتاب خلاصة الفتاوی و ذكر الامام محمد الوافر المدعى و وكيله فقال الشاهد اشہد بما ادعاه هذا المدعى على هذا المدعى عليه او قال المدعى فى بدع بغير يصح عندنا (بزازيه) والفتوى على ان القاضي اذا احس فانه لم يقبل الاجمال من الشاهد (سراجيه) و ذکر کرده است امام حلوانی رحمة الله علیه کہ اگر مدعی و یا وکیل او اقرار کرد یعنی بیان کرد مدعای خود را نزد قاضی پس شاهد گفت کہ شاہدی میدہم بچیزی که همین مدعی دعوی کرده است آنرا براین مدعی علیه و یا گفت شاهد او که این مدعا در دست این مدعی علیه بحق است صحیح میشود شاہدی او نزد امامان ما رحمہم الله تعالی و فتوی فقها رحمہم الله تعالی بر این است کہ قاضی اگر میدان شاہد تہمت دروغگوئی را قبول نکند اجمال را از شاهد الباب الثانى فی انواع ما يتحمله الشاهد و حد ادائها والامتناع عن ذلک باب دوم ثابت است در بیان اقسام آن چیزی کہ سزاوار انرا شاہد و در بیان حد ادا کردن شاہدی و بیان منع آوردن شاهد از برداشتن شاہدی و از ادا کردن آن و ما يتحمله الشاهد ضربان حد ما يثبت حكم بنفسه بلا احتياج الى الاشهاد مثل البيع والاقرار والغصب وحكم الحاكم فاذا سمع ذلک الشاهد یعاین من المسموعات مثل السمع والاقرار وحكم الحاكم او رأه اى ما كان من المبصرات كالغصب والقتل يسعه ان يشهد به وان لم يشهد عليه ويقول اشهد ندماج ولا یقول شهد لانه کذب هذا يعترف وعنايه ) ولو كان المبيع معاطات في المخفية فایده انچیز را که شاهد برای شاهدی ان قسم است نوع اول انست که خود ان ثابت میشود