Page 937

(۹۰۷) (جلد سوم) (شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبدالرحمن خان) (سراج التواریخ) حضور معدلت دستور حضرت والا نگاشتند که نظر بمسائل شرعیه که برای علمای ترکستان ارسال شده حکم صورتحال آن خطا و غلط بود در ثانی کافۀ علماء واهل افتاء انجمن گردیده جواب مسائل اولی را رقم کردند که نخست اعلان در اسلام شرطست که آن با شهادتین وتصدیق بوده باشد پس اسلام ذمی صحیح است و هر گاه اعلان بر اصنام وغیره اهل اسلام واقرار وتصدیق نباشد اسلام او صحیح نیست و دیگر اینکه اگر امارت تکذیب مثل شاد زنار (۱) وسجدۀ صنم از ذمی در حالت اظهار اسلامیش هویدا باشد اسلام او صحیح نمیگردد و بر کفر خود باقی میماند و حکم ارتداد بر او کرده نمیشود چنانچه جمهور محققین متفق القولند که اکمال ایمان بوجه مسطور ثابت میگردد و آنچه از اقوال موثقه و کتب معتبره فقهیه و کلامیه بمحل استنباط آورده شده اینست که یکی نفس ایمانست که بمجرد ادای کلمۀ شهادت اسلام صحیح میشود زیرا که تصدیق قلب امریست باطنی واقرار زبان در احکام اسلام کافیست وقایم مقام تصدیقست دیگر اینکه اعلان شرط ایمان نیست بلکه از برای اجرای احکام دینیویست مثل نماز جنازه بر او ونماز در خلف او ودفن او درقبرستان مسلمانان وطائيدن ده يك وزكوة ازوی وغیره احکام دنیوی دیگر آنکه از امام مالك (رح) درعینی شرح هدایه نقل کرده است که در نکاح حضور دو نفر شاهد را لازم نشمرده و گفته که اعلان شرطست بقراریکه شبکه در فوق ذکر شد اگر اعلان بغریال مراد باشد و عیسی ابن میمون درکتاب مذکوره گفته که هرگاه اعلان شرط باشد پس اظهار نمودن بحضور دو شاهد اعلانست چه اعلان درلغت آشکار کردنست دیگر دو نفر مسلمان مذکر که بلفظ اشهد بالله ادای شهادت باسلام آوردن کافر یامرتداد مسلمان نعوذ بالله نمایند شرعاً مقبولست چنانچه بمذهب حنفیه بیضا نصاب شهادت درزنا چهار نفر و در سائر حدود وقصاص واسلام آوردن کافرده نفر است هرگاه یکمرد نصرانی ودوزن نصرانیه باسلام آوردن زن نصرانیه ادای شهادت کنند شرعاً قبولست پس شهادت دو نفر مسلمان بطریق اولی قبولست دیگر اینکه را بحی مذکورت اهدانرا جرح نموده بدینكونه که برذمۀ يكي از شاهدین پنجاه و سه روپیه دین دعوی کرده و دیگر برا بعداوت منسوب ودعوی دشمنی روی نموده است و در خانه ابن عریضه خود نگار دادند که اولاً جرح او بقرار مسائل فقهیه قبول نیست چه دو شهادت حسب باید که جرح او حسب باشد دیگر اینکه شهادت مدعیون ومطالبکار در أمور ديانات صحیحست واگر جرح مذکورا و را مقبول شرعی میدانند اثبات آنرا بشهود مقبوله شرع شریف کنند زیراکه بمجرد جرح گفتن شهادت گواهان رد نمیشود و فضلای سکنه مزار شریف بمجرد دشمن گفتن ودعوی قرض نمودن شاهدین اثبات اسلام را بحی مغرور را مجروح نموده ورد کرده اند و اورا باقی بر كفر كفته ازحكم ارتداد کشیده اند و حال انکه ازقضاة و اهل افتاء وعلمای اسلام چنین حکم نهایت از دور مراحل ازصواب متباعد است واین ظاهر وهوبداست که ایمان واسلام در مذهب مهذب ابی حنیفه کوفی رح وتابعين اوازعلمای محققین مذهب آن امام همام مقتدای متشرعین ملت اسلام تصديق واقرار است على ما في المتون الكلاميه وتفقه الحنفيه وفي الفقه الاكبر الامام الاعظم رح باسكه بعضی ازعلمای محققین مدققین آن مذهب مهذب گفته است كما تصديق مع القبول تمام ايمانست واقرار شرط اجرای احکام که آنظا بشرح رفت وكارۀ طيبه توحيد وشهادت مطهرة تمجید درشریعت منور غرا کافیست در ایمان چنانچه در پیش گفته شد پس متمرد تصديق كالمة شهادت وتوحيد مرتد است على التحقيق وخلاف آن تعصب است وتأسف على التدقيق پس رانجی نام قابل و گویای کارۀ توحید بوده حالا که منکر گردیده متمرد ومرتد است که اولاً بتوبه لاحق بحق وثانیاً در ابا ازان بقتل حقیق والیق میباشد باری از علمای ذوى الاحترام اسلام در موقع الزام استفسار این کلام را مناسب مقام میدانند که مسائلی که در باب صورت حال رانجى از پیش نوشته شده بودند چرا معمول داشته نشد و بچه دلیل مردود ومسترد گردیدند وحال أنکه کامل و محقق گشت که کمال و اکمال ایمان بتصديق واقرار است شطراً او شرطاً واعلان بر امام رکن ایمان است نامکمل کردد و نقل احاديث مطهره وروايات شريفة فقهیه برای زیادت تحقیق است واظهار كه تصديق و اقرار است وشمی که در حدیث شریف مذکور است مراد اصل ایمانست و تنویر و آثار آن فتأملوا وتنصفوا وحضرت والا (۱) شد بفتح شین و تشدید دال بمعنی بستن